Câu chuyện: Nhà sư và cô lái đò
Bữa nọ, Sư bước lên đò với một số hành khách. Điều lạ là hôm nay người lái đò đưa Sư qua sông không phải là ông lái đò quen thuộc như mọi khi, mà lần này là một cô gái có nhan sắc rất xinh đẹp.
Đò cập bến cô lái đò thu tiền từng người, sau cùng đến Sư.
Với nhà sư, cô lái đòi tiền “gấp đôi”.
Sư ngạc nhiên hỏi: Vì sao?
Cô gái mỉm cười:
-Vì Thầy nhìn con…..nên ngoài tiền đò, con cộng thêm tiền nhìn nữa ạ.
Sư nín lặng trả tiền và bước lên bờ.
Một hôm khác Sư lại qua sông.
Lần này cũng gặp cô gái, và khi tới bến cô gái đòi tiền “gấp ba”.
Nhà Sư hỏi: Vì sao?
Cô gái cười bảo:
-Lần này Thầy không nhìn trực tiếp nhưng nhìn con dưới nước và tưởng con không biết, nên nhìn lâu hơn ạ.
Nhà Sư nín lặng trả tiền và bước lên bờ.
Lần khác Sư lại qua sông. Vừa bước lên đò, Sư nhắm nghiền mắt lại và tập trung như đang thiền định.
Đò cập bến cô gái thu tiền, nhưng lần này giá lại cao hơn những lần trước, thu “gấp năm” lần.
Sư hỏi: Vì sao?
Cô lái đáp:
-Sư không nhìn con bằng mắt, mà nhìn con bằng tâm, tâm Sư còn nghĩ đến con.
Nhà Sư trả tiền và lên bờ.
Sau lần này về, Sư nỗ lực dụng công tu hành miên mật, quán niệm về thân xác vô thường, tứ đại hư huyễn; Sư thấy được hoàn toàn sự bất tịnh và tiến trình sinh diệt ngay nơi thân thể,…..Công phu của Sư sau đó tiến bộ rất nhanh, sư đã nhàm chán với sắc đẹp của nữ giới.
Và lần này Sư lại qua sông.
Khi bước lên đò, Sư bình thản nhìn cô gái….Trong cái nhìn của Sư giờ đây tỏa lên sự bình yên tươi mới; vẫn nhìn như nhìn bao người khác, mà không hề có thiên lệch, hay bị đắm nhiễm,….
Đò cập bến, nhà Sư mỉm cười trong ánh mắt từ bi và hỏi:
-Bao nhiêu?
Cô gái đáp:
-Sư nhìn con mà không nghĩ tới con…Tâm không có sự đắm nhiễm. Do vậy con xin đưa Sư qua sông mà thôi…
Quả thật cái tâm luyến ái bên trong của con người mới là vấn đề cần phải giải quyết chứ không phải là dáng vẻ bên ngoài. Phần lớn chúng ta chỉ chú ý dáng vẻ bên ngoài nhưng ít ai chú ý đến cái tâm sâu thẳm bên trong. Dù thân xa lánh thế tục nhưng tâm còn nhớ nghĩ thì cũng chưa phải là giải thoát. Mắt tuy nhắm nhưng tâm còn nghĩ về, thì sóng ngầm cuộn xoáy tâm can còn dữ dội hơn.
Câu chuyện giữa nhà sư và cô lái đò đối đáp mỗi lần qua sông thể hiện cho một quá trình tu tập và chuyển hóa tư tưởng. Diễn biến đó cũng là quá trình tâm lý chuyển hóa thành tâm linh. Sau cùng là sự đạt đạo cao nhất của nhà sư: nhìn thẳng vào thực tại mà không hề có tư tưởng dính mắc, suy nghĩ, luyến ái. Còn các lần trước hết dính mắc bằng mắt thì đến dính mắc bằng tâm. Ở đời hễ còn dính mắc thì còn phải khổ lụy.
Nhà sư trả tiền cho cô lái đò cũng cho thấy rằng hễ tâm ta còn tạo nghiệp dính mắc thì sẽ có cái giá phải trả cho chính nó. Đó là triết lý sống dành cho tất cả chúng ta.
Bài học rút ra từ nhà sư và cô lái đò
Câu chuyện “Nhà sư và cô lái đò” là một bài học sâu sắc về hành trình tu tập của con người — từ chỗ dính mắc, đến khi buông bỏ và đạt được tự do nội tâm. Ban đầu, nhà sư bị cuốn vào sắc đẹp của cô gái, dù thân không nhìn nhưng tâm vẫn động. Đó là hình ảnh của mỗi chúng ta khi sống giữa đời thường: cố tỏ ra bình thản bên ngoài, nhưng bên trong lại đầy xao động, toan tính và vướng mắc.
Mỗi cái nhìn, mỗi ý nghĩ khởi lên đều là một “cái giá phải trả” cho sự thiếu làm chủ bản thân. Nhưng khi nhà sư tu tập đủ sâu, nhìn người mà không khởi tâm luyến ái, không phân biệt, không dính mắc — thì cũng chính là lúc tâm được tự do, an nhiên giữa dòng đời. Câu chuyện nhắc ta rằng, giải thoát không nằm ở việc tránh né thế gian, mà ở chỗ sống giữa đời mà lòng vẫn bình yên, nhìn mà không vướng, yêu mà không khổ, làm mà không chấp. Bởi hạnh phúc thật sự không nằm ở bên ngoài, mà ở nơi một tâm hồn đã biết tự soi sáng và buông bỏ.
Xem thêm:
