Bạo lực học đường qua mạng là hành vi học sinh cố ý, lặp lại nhiều lần làm tổn thương bạn học qua mạng xã hội, tin nhắn, game trực tuyến. Bài viết chỉ rõ các dấu hiệu nhận biết con đang bị bắt nạt và cách cha mẹ xử lý đúng thứ tự, đúng pháp luật.
Bạo lực học đường qua mạng là gì?
Theo UNICEF, Bạo lực học đường qua mạng là hành vi bắt nạt sử dụng công nghệ kỹ thuật số, có thể diễn ra trên mạng xã hội, nền tảng nhắn tin, nền tảng trò chơi trực tuyến và điện thoại di động. Hành vi này xảy ra giữa các học sinh với nhau, trong hoặc liên quan đến bối cảnh trường học, có tính lặp lại và có sự chênh lệch quyền lực khiến người bị hại khó tự bảo vệ
Tôi hay giải thích với phụ huynh theo cách dễ hình dung: nếu ngày xưa việc bắt nạt dừng lại khi tiếng trống tan trường vang lên, thì bây giờ chiếc điện thoại trong túi con lại mang chuyện ở lớp về tận phòng ngủ, không có giờ nghỉ, không có khoảng lặng.
Ba dấu hiệu bắt buộc để phân biệt với trêu đùa thông thường
Không phải cứ có mâu thuẫn trên mạng là bạo lực học đường qua mạng. Nhiều phụ huynh nhắn cho tôi trong tâm trạng hoang mang, không chắc con đang bị bắt nạt thật hay chỉ là chuyện trẻ con giận nhau vài hôm rồi thôi. Ba yếu tố dưới đây giúp anh chị phân biệt rạch ròi.
| Yếu tố | Trêu đùa thông thường | Bạo lực học đường qua mạng |
|---|---|---|
| Chủ ý | Không nhằm gây tổn thương, hai bên đều thấy vui | Cố ý làm cho người kia bị tổn thương, xấu hổ |
| Tần suất | Xảy ra một lần, không lặp lại | Lặp lại nhiều lần hoặc có nguy cơ tiếp diễn |
| Quyền lực | Hai bên ngang hàng, ai cũng có thể dừng cuộc chơi | Có sự chênh lệch khiến bên bị hại khó tự bảo vệ, khó thoát ra |
Nếu con anh chị rơi vào cả ba cột bên phải, đó gần như chắc chắn không còn là chuyện đùa cợt vô hại nữa.
Vì sao bạo lực qua mạng khó xử lý hơn bạo lực học đường truyền thống
So với bạo lực học đường truyền thống diễn ra trong khuôn viên trường, hình thức qua mạng khó kiểm soát hơn ở nhiều điểm mấu chốt mà cha mẹ cần lường trước khi tìm cách can thiệp.
| Tiêu chí | Bạo lực học đường truyền thống | Bạo lực học đường qua mạng |
|---|---|---|
| Người gây ra | Thường nhận diện được, biết mặt biết tên | Có thể ẩn danh, dùng tài khoản giả |
| Thời gian xảy ra | Giới hạn trong giờ học, giờ ra chơi | Có thể xảy ra 24 giờ mỗi ngày, kể cả nửa đêm |
| Không gian | Trong khuôn viên trường | Mọi nơi có kết nối internet, kể cả trong nhà |
| Tốc độ lan truyền | Chậm, giới hạn trong nhóm chứng kiến trực tiếp | Nhanh, có thể lan ra hàng trăm người chỉ trong vài giờ |
| Dấu vết | Khó lưu lại bằng chứng cụ thể | Có thể lưu giữ bằng ảnh chụp màn hình, đường dẫn, tin nhắn |
Chính vì tính chất không giới hạn thời gian và không gian này mà nhiều đứa trẻ cảm thấy không còn nơi nào an toàn để trốn, kể cả khi đã về đến nhà, đóng cửa phòng.
Các hình thức bạo lực học đường qua mạng phổ biến hiện nay
Bạo lực học đường qua mạng hiện diện dưới nhiều hình thức: công kích bằng lời, phát tán hình ảnh và tin đồn, cô lập trong nhóm chat, mạo danh tài khoản, bắt nạt trong môi trường game, và gần đây là ảnh chế dựng bằng công nghệ AI. Mỗi hình thức có cách nhận diện và mức độ nguy hiểm khác nhau.
- Công kích bằng lời trên mạng xã hội và trang confession
Đây là hình thức dễ thấy nhất: bình luận miệt thị, đặt biệt danh xúc phạm, tag hàng loạt bạn bè vào một bài đăng chê bai, hoặc dựng hẳn một bài “bóc phốt” trên trang tâm sự kín (confession) của trường.
Tôi từng đọc không ít trang confession học sinh, nơi một dòng trạng thái ẩn danh có thể khiến cả trường bàn tán về một bạn học chỉ trong một buổi sáng. Gần đây, các tài khoản chuyên “nhận phốt hộ” trên nền tảng video ngắn còn khiến chuyện này lan nhanh và khó kiểm soát hơn trước rất nhiều.
- Phát tán hình ảnh, thông tin riêng tư và tin đồn sai sự thật
Hình thức này bao gồm việc chia sẻ ảnh nhạy cảm của bạn học, hoặc tiết lộ họ tên, lớp, trường của một bạn kèm theo nội dung công kích. Đây là dạng hành vi để lại hậu quả nặng nề nhất vì thông tin cá nhân một khi đã phát tán thì gần như không thể thu hồi hoàn toàn, dù nội dung gốc có bị gỡ bỏ.
- Cô lập trong nhóm chat lớp và không gian học trực tuyến
Đây là hình thức âm thầm nhất và cũng khó nhận biết nhất. Một nhóm học sinh lập nhóm chat phụ để loại một bạn ra ngoài, cả lớp phớt lờ có tổ chức mọi tin nhắn của bạn ấy, hoặc cố tình sửa sai nội dung trong nhóm học tập chung để bạn bị điểm kém. Không có lời lẽ xúc phạm nào cả, nhưng cảm giác bị gạt ra rìa lại tổn thương không kém gì một câu mắng trực diện.
- Mạo danh, chiếm tài khoản và giả mạo danh tính
Kẻ bắt nạt lập một tài khoản giả mang tên nạn nhân để đăng nội dung gây hiểu lầm, hoặc tìm cách lấy mật khẩu tài khoản thật của bạn học rồi đăng những điều khiến người khác quay lưng với nạn nhân. Trẻ bị hại nhiều khi không hề biết mình đang bị “đại diện” bởi một hình ảnh hoàn toàn sai lệch cho đến khi bạn bè bắt đầu xa lánh.
- Bắt nạt trong môi trường game trực tuyến
Chửi bới trong kênh thoại của trò chơi, cố tình phá trận để đồng đội thua cuộc, loại một bạn ra khỏi đội nhóm, hoặc nhắn tin đe dọa ngay trong khung chat của game, tất cả đều là những biểu hiện cụ thể của bạo lực qua mạng mà nhiều phụ huynh không ngờ tới vì nghĩ chơi game chỉ đơn thuần là giải trí.
- Hình thức mới: ảnh chế và nội dung giả tạo bằng AI
Công nghệ ghép mặt, tạo hình ảnh hoặc giọng nói giả bằng trí tuệ nhân tạo đang bắt đầu xuất hiện trong môi trường học đường, dù chưa phổ biến rộng như các hình thức kể trên. Đây là điều cha mẹ nên biết để không bị bất ngờ, nhưng cũng không cần quá lo lắng thái quá, bởi phần lớn các vụ việc hiện tại vẫn xoay quanh những hình thức quen thuộc hơn.
Dấu hiệu nhận biết con đang bị bắt nạt trên mạng
Con bị bắt nạt trên mạng thường có biểu hiện thay đổi ở bốn nhóm: cách sử dụng thiết bị, cảm xúc và giấc ngủ, kết quả học tập và quan hệ bạn bè. Càng nhiều dấu hiệu xuất hiện đồng thời, khả năng con đang gặp vấn đề càng cao, và cha mẹ nên quan sát kỹ thay vì chỉ dựa vào một biểu hiện đơn lẻ.
Dấu hiệu qua hành vi sử dụng thiết bị
Nhóm dấu hiệu này thường là điều cha mẹ quan sát được sớm nhất, ngay cả khi con chưa sẵn sàng kể chuyện:
- Đột ngột né tránh điện thoại dù trước đó vẫn dùng bình thường mỗi ngày.
- Giấu màn hình, tắt vội ứng dụng khi có người lại gần.
- Tỏ ra căng thẳng, thở dài hoặc bồn chồn rõ rệt ngay sau khi vào mạng.
- Liên tục xóa bài đăng, khóa tài khoản cũ rồi lập tài khoản mới không rõ lý do.
- Kiểm tra điện thoại nhiều bất thường, kể cả giữa đêm.
Dấu hiệu qua cảm xúc và giấc ngủ
Bên cạnh hành vi dùng thiết bị, cha mẹ nên để ý những thay đổi sau ở tâm trạng và giấc ngủ của con:
- Tâm trạng thay đổi thất thường, dễ cáu gắt mà không rõ nguyên nhân.
- Thu mình lại, ít nói hơn hẳn so với trước, tránh giao tiếp mắt.
- Khó ngủ, trằn trọc hoặc thức giấc giữa đêm nhiều hơn bình thường.
- Giật mình, lo lắng mỗi khi điện thoại có thông báo mới.
Có một bé học sinh lớp 8 tôi từng đồng hành cùng gia đình, mẹ bé kể rằng con vốn ngủ rất ngon nhưng bỗng dưng mấy tuần liền cứ nửa đêm lại tỉnh giấc, tay mò lấy điện thoại xem có ai nhắn gì mới không. Hỏi ra mới biết con đang bị một nhóm bạn cùng lớp liên tục nhắn tin chê bai ngoại hình trong một nhóm chat riêng.
Dấu hiệu qua học tập và quan hệ bạn bè
Ở nhóm này, cha mẹ nên chú ý những biểu hiện cụ thể sau, vốn dễ bị nhầm với việc con “lười học” hay “tuổi dậy thì khó bảo”:
- Ngại đến lớp, tìm đủ lý do để xin nghỉ học.
- Kết quả học tập sa sút không rõ nguyên nhân.
- Ngừng nhắc đến tên nhóm bạn thân từng chơi cùng.
- Từ chối tham gia hoạt động tập thể mà trước đây con vẫn hào hứng.
Nguyên nhân sâu xa của những thay đổi này thường lại nằm ở những gì đang diễn ra trên màn hình điện thoại, chứ không đơn thuần là chuyện học hành.
Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn ngay
Nếu con có biểu hiện lo âu kéo dài nhiều tuần, nói những câu thể hiện suy nghĩ tiêu cực về sự tồn tại của bản thân, hoặc có dấu hiệu tự làm đau mình, cha mẹ cần tìm hỗ trợ chuyên môn ngay, không nên chờ đợi hay tự xử lý một mình. Anh chị có thể liên hệ Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em 111 hoặc một chuyên gia tâm lý để được hướng dẫn phù hợp với tình huống cụ thể của con.
Nếu bản thân anh chị hoặc con đang trải qua giai đoạn khó khăn về tâm lý, việc tìm kiếm sự hỗ trợ đúng lúc từ chuyên gia hoặc các kênh chính thống luôn là bước cần thiết.
>>>> Xem thêm:
17 Hậu quả của bạo lực học đường tới trẻ em và người liên quan
Cha mẹ nên làm gì khi phát hiện sự việc?
Khi phát hiện con là nạn nhân của bạo lực học đường qua mạng, cha mẹ nên thực hiện theo thứ tự: giữ bình tĩnh và mở lời đúng cách, lưu giữ bằng chứng, báo cáo trên nền tảng, làm việc với nhà trường, đồng thời ổn định tinh thần cho con song song với xử lý sự việc. Thứ tự này quyết định rất nhiều đến khả năng giải quyết triệt để về sau.
Giữ bình tĩnh và mở lời đúng cách
Phản ứng đầu tiên của cha mẹ ảnh hưởng trực tiếp đến việc con có tiếp tục chia sẻ hay đóng cửa lòng mình lại. Cách nói chuyện tưởng chừng nhỏ nhặt nhưng lại tạo ra khác biệt rất lớn.
| Nên tránh nói | Nên nói thay vào đó |
|---|---|
| “Sao con không kể sớm hơn?” | “Con kể với bố mẹ là con đã rất dũng cảm rồi.” |
| “Chắc con cũng có lỗi gì đó thì người ta mới làm vậy chứ.” | “Đây không phải lỗi của con, không ai đáng bị đối xử như vậy.” |
| “Thôi kệ đi, mai mốt hết chuyện.” | “Bố mẹ sẽ cùng con tìm cách giải quyết, con không phải một mình.” |
| “Đưa điện thoại đây, từ nay cấm dùng mạng.” | “Mình cùng xem lại những gì đã xảy ra, rồi quyết định bước tiếp theo nhé.” |
Lưu giữ bằng chứng trước khi làm bất cứ điều gì khác
Đây là bước quyết định khả năng xử lý về sau, nên cha mẹ cần làm ngay khi phát hiện sự việc. Chụp màn hình đầy đủ khung hình bao gồm cả tên tài khoản và thời gian, ghi lại đường dẫn bài đăng hoặc đoạn chat, không xóa bất kỳ tin nhắn nào dù có khó chịu đến đâu, và lưu toàn bộ vào một thư mục riêng để dễ tra cứu khi cần làm việc với nhà trường hay cơ quan chức năng.
Chặn, báo cáo và yêu cầu gỡ nội dung trên nền tảng
Sau khi đã lưu đầy đủ bằng chứng, cha mẹ mới nên hướng dẫn con chặn tài khoản gây rối và báo cáo nội dung vi phạm lên nền tảng đang sử dụng. Hầu hết mạng xã hội và ứng dụng nhắn tin phổ biến hiện nay đều có mục báo cáo riêng cho hành vi quấy rối, bắt nạt. Điều quan trọng cần nhớ là chặn sau khi đã lưu bằng chứng, chứ không phải chặn trước, vì chặn trước có thể khiến chứng cứ biến mất.
Làm việc với nhà trường
Đầu mối liên hệ đầu tiên nên là giáo viên chủ nhiệm, sau đó nếu cần thiết mới đến ban giám hiệu và cán bộ tư vấn tâm lý học đường. Cha mẹ nên đề nghị nhà trường xác minh sự việc và có hướng xử lý bằng văn bản, đồng thời đề nghị thời hạn phản hồi cụ thể, thường trong khoảng một đến hai tuần tùy mức độ, để tránh sự việc bị kéo dài không có tiến triển.
Ổn định tinh thần cho con song song với xử lý sự việc
Nhiều cha mẹ dồn hết tâm sức vào việc “đòi công bằng” mà quên mất con vẫn đang phải chịu đựng cảm giác tổn thương mỗi ngày. Hai việc này cần chạy song song, không chờ giải quyết xong sự việc rồi mới quay lại quan tâm cảm xúc của con. Đôi khi chỉ cần mỗi tối dành mười lăm phút ngồi cạnh con, không hỏi han dồn dập, cũng đủ để con cảm thấy mình không cô đơn trong chuyện này.
Ba điều cha mẹ thường làm sai trong 24 giờ đầu
Trong nhiều năm đồng hành cùng các gia đình, tôi nhận thấy ba sai lầm này lặp đi lặp lại nhiều nhất:
- Tịch thu điện thoại của con ngay lập tức, khiến con vừa mất đi kênh chia sẻ với bạn bè thân thiết vừa vô tình làm mất bằng chứng chưa kịp lưu lại.
- Đăng bài công khai lên mạng xã hội để “đòi công bằng” cho con, điều này thường khiến sự việc lan rộng hơn và đẩy con vào tình huống bị chú ý không mong muốn.
- Liên hệ trực tiếp với phụ huynh bên kia ngay khi đang còn nóng giận, dễ khiến cuộc trò chuyện biến thành xung đột giữa người lớn thay vì tập trung giải quyết vấn đề của trẻ.
>>>> Xem thêm:
Bạo lực học đường gồm những loại nào? 7 hình thức cha mẹ cần nhận diện sớm
Bạo lực học đường qua mạng bị xử lý như thế nào theo pháp luật Việt Nam?
Tùy mức độ, hành vi bạo lực học đường qua mạng có thể bị xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự, hoặc buộc bồi thường dân sự. Mức xử lý phụ thuộc vào tính chất hành vi, hậu quả gây ra và độ tuổi của người thực hiện. Anh chị nên kiểm tra hiệu lực văn bản pháp luật tại thời điểm áp dụng vì quy định có thể được sửa đổi theo thời gian.
Các quy định đang điều chỉnh hành vi này
| Văn bản pháp luật | Nội dung liên quan |
|---|---|
| Luật An ninh mạng 2018 | Quy định các hành vi bị nghiêm cấm trên không gian mạng và trách nhiệm bảo vệ trẻ em trên không gian mạng |
| Nghị định 15/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP (Điều 101) | Xử phạt hành chính hành vi lợi dụng mạng xã hội xúc phạm danh dự, nhân phẩm cá nhân, kèm biện pháp buộc gỡ bỏ thông tin |
| Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017 (Điều 155, Điều 156) | Tội làm nhục người khác và tội vu khống |
| Luật Trẻ em 2016 | Quy định về quyền được bảo vệ của trẻ em, bao gồm bảo vệ trên môi trường mạng |
| Nghị định 80/2017/NĐ-CP | Quy định về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, phòng chống bạo lực học đường |
Về mức phạt hành chính theo Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, khung phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng được áp dụng cho tổ chức, còn đối với cá nhân vi phạm thì mức phạt bằng một nửa, tức khoảng 5 đến 10 triệu đồng, kèm theo yêu cầu gỡ bỏ nội dung vi phạm. Nếu hành vi đủ yếu tố cấu thành tội làm nhục người khác theo Điều 155, người vi phạm có thể bị phạt cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù tùy mức độ nghiêm trọng.
Nếu người gây ra là học sinh chưa đủ 18 tuổi thì xử lý ra sao?
Với người chưa thành niên, việc xử lý sẽ căn cứ vào độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật hiện hành, thường nhẹ hơn so với người đã thành niên và ưu tiên các biện pháp giáo dục, răn đe. Về trách nhiệm dân sự, cha mẹ hoặc người giám hộ có thể phải bồi thường thiệt hại do hành vi của con chưa thành niên gây ra theo quy định của Bộ luật Dân sự. Đây là phần pháp lý khá phức tạp và phụ thuộc nhiều vào tình tiết cụ thể, nên nếu sự việc nghiêm trọng, anh chị nên tham vấn trực tiếp luật sư thay vì tự suy đoán.
Các kênh hỗ trợ và tố giác chính thống
Khi cần hỗ trợ hoặc tố giác hành vi bạo lực qua mạng, cha mẹ có thể liên hệ Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em 111, hoạt động miễn phí 24 giờ mỗi ngày, cơ quan công an nơi cư trú, phòng tư vấn tâm lý học đường của trường con đang theo học, hoặc phòng giáo dục tại địa phương. Việc biết trước các kênh này giúp cha mẹ hành động nhanh và đúng hướng khi sự việc thực sự xảy ra, thay vì loay hoay không biết bắt đầu từ đâu.
Khi con là người gây ra hoặc người chứng kiến, cha mẹ nên ứng xử thế nào?
Không chỉ nạn nhân, cha mẹ của trẻ gây ra hành vi hoặc chứng kiến sự việc cũng cần cách ứng xử phù hợp. Với trẻ gây ra hành vi, cha mẹ nên hướng đến điều chỉnh chứ không phán xét gay gắt. Với trẻ chứng kiến, cha mẹ cần giúp con biết cách phản ứng an toàn mà không đẩy con vào nguy hiểm.
Nếu con là người gây ra hành vi
Điều đầu tiên cha mẹ cần làm là bình tĩnh nhận diện dấu hiệu, sau đó tìm hiểu động cơ phía sau hành vi của con, thường xuất phát từ mong muốn khẳng định vị thế trong nhóm bạn, áp lực từ đám đông, hoặc đơn giản là bắt chước những nội dung tiêu cực con từng xem trên mạng.
Quy trình đồng hành nên đi theo bốn bước: giúp con đối diện với sự thật đã xảy ra, nhận trách nhiệm về hành vi của mình, tìm cách khắc phục hậu quả, và theo dõi lâu dài để đảm bảo hành vi không lặp lại. Cha mẹ cần tránh cả hai thái cực, một là bao che khiến con không nhận ra mức độ nghiêm trọng, hai là trừng phạt quá nặng khiến con chỉ học được cách giấu diếm tốt hơn thay vì thực sự thay đổi.
Nếu con là người chứng kiến
Rất nhiều trẻ chứng kiến bạn bị bắt nạt nhưng chọn im lặng, phần lớn vì sợ trở thành mục tiêu tiếp theo hoặc sợ bị gọi là “mách lẻo” với bạn bè cùng lớp. Cha mẹ có thể hướng dẫn con ba việc làm an toàn: không chia sẻ tiếp nội dung công kích, không thả biểu tượng cảm xúc để cổ vũ dù chỉ là vô tình, nhắn tin riêng để động viên bạn bị nhắm tới, và quan trọng nhất là báo cho một người lớn đáng tin cậy biết chuyện đang xảy ra.
Cách phòng ngừa bạo lực học đường qua mạng từ sớm
Phòng ngừa bạo lực học đường qua mạng hiệu quả cần sự phối hợp giữa ba phía: gia đình xây dựng thói quen trò chuyện và thỏa thuận sử dụng thiết bị rõ ràng, nhà trường thiết lập quy trình tiếp nhận an toàn, và bản thân học sinh được trang bị kỹ năng số cần thiết để tự bảo vệ mình.
Với gia đình: xây dựng thỏa thuận sử dụng thiết bị và thói quen trò chuyện
Anh chị có thể cùng con thống nhất một bản thỏa thuận gồm năm điều cụ thể:
- Không đăng thông tin cá nhân nhạy cảm như địa chỉ nhà, số điện thoại, lịch trình hằng ngày.
- Không kết bạn hoặc nhắn tin riêng với người lạ không rõ danh tính.
- Luôn báo cho cha mẹ ngay khi thấy nội dung khiến mình khó chịu hoặc sợ hãi.
- Dành một khoảng thời gian offline nhất định mỗi ngày, ví dụ sau bữa tối.
- Tôn trọng người khác khi bình luận hoặc chia sẻ nội dung trên mạng.
Song song với bản thỏa thuận, duy trì thói quen trò chuyện khoảng mười phút mỗi ngày mà không phán xét cũng giúp con dễ mở lòng hơn khi có chuyện xảy ra, thay vì chờ đến lúc sự việc đã quá nghiêm trọng mới biết.
Với nhà trường: quy trình tiếp nhận và kênh báo cáo an toàn
Để việc phòng ngừa thực sự hiệu quả, nhà trường cần đảm bảo ba điều sau, thay vì chỉ dừng ở những buổi nói chuyện chuyên đề mang tính hình thức:
- Có kênh báo cáo bảo mật để học sinh dám lên tiếng mà không sợ bị lộ danh tính.
- Có cán bộ đầu mối rõ ràng, được công bố công khai để tiếp nhận thông tin.
- Lồng ghép giáo dục kỹ năng số và ứng xử trên mạng vào chương trình học chính khóa.
Với học sinh: bốn kỹ năng số cần trang bị
Bốn kỹ năng cốt lõi dưới đây, nếu được rèn từ sớm, sẽ giúp con vững vàng hơn rất nhiều khi bước vào môi trường mạng vốn không có ranh giới rõ ràng như ngoài đời thực:
- Bảo vệ thông tin cá nhân, không chia sẻ tràn lan hình ảnh, số điện thoại, địa chỉ.
- Kiểm soát quyền riêng tư của tài khoản mạng xã hội, giới hạn ai được xem bài đăng.
- Ứng xử có trách nhiệm mỗi khi đăng bài hoặc chia sẻ nội dung liên quan đến người khác.
- Biết cách tìm sự giúp đỡ đúng nơi khi bản thân hoặc bạn bè gặp vấn đề trên mạng.
Đồng hành cùng Học viện Minh Trí Thành trong việc bảo vệ con trên không gian mạng
Lanh tôi hiểu rằng phía sau mỗi câu chuyện bạo lực học đường qua mạng là một đứa trẻ cần được lắng nghe đúng cách, và một người cha, người mẹ đang loay hoay tìm lời để nói với con. Nhiều năm đồng hành cùng các gia đình, tôi nhận ra gốc rễ của việc con dám mở lời hay không thường nằm ở chất lượng kết nối trong nhà, chứ không chỉ ở kỹ năng xử lý sự việc bên ngoài.
Nếu anh chị đang tìm hướng đi để thấu hiểu tâm lý con tuổi vị thành niên và thu hẹp khoảng cách giao tiếp trong gia đình, có thể tham khảo thêm các chương trình tại Minh Trí Thành như “Đường Đến Trái Tim Con” và “Cha Mẹ Tỉnh Thức”, nơi Lanh tôi cùng đội ngũ đã đồng hành cùng nhiều gia đình có trăn trở tương tự.
Kết luận
Bạo lực học đường qua mạng là tổn thương âm thầm nhưng có thể nhận diện sớm và xử lý được, nếu cha mẹ biết dấu hiệu, biết đúng quy trình và biết kênh hỗ trợ cần liên hệ. Đồng hành đúng cách hôm nay giúp con an tâm lớn lên giữa thế giới có cả niềm vui lẫn rủi ro trên màn hình.
Câu hỏi thường gặp về bạo lực học đường qua mạng
Bạo lực học đường qua mạng và bắt nạt trực tuyến có phải là một không?
Hai khái niệm có liên quan chặt chẽ nhưng không hoàn toàn đồng nhất. Bắt nạt trực tuyến là khái niệm rộng, chỉ mọi hành vi bắt nạt qua công nghệ số. Bạo lực học đường qua mạng là một nhánh cụ thể của bắt nạt trực tuyến, xảy ra giữa các học sinh với nhau và gắn với bối cảnh trường học.
Làm sao phân biệt trêu đùa giữa bạn bè với bắt nạt trên mạng?
Cha mẹ nên xem xét ba yếu tố: hành vi có chủ ý gây tổn thương hay không, có lặp lại nhiều lần hay không, và có sự chênh lệch quyền lực khiến một bên khó tự bảo vệ hay không. Nếu cả ba yếu tố đều xuất hiện, đó không còn là trêu đùa vô hại nữa.
Con bị bắt nạt trên mạng, cha mẹ nên làm gì đầu tiên?
Việc đầu tiên là giữ bình tĩnh, lắng nghe con bằng thái độ không phán xét, sau đó lưu giữ đầy đủ bằng chứng như ảnh chụp màn hình, đường dẫn và thời gian trước khi thực hiện bất kỳ hành động nào khác như chặn tài khoản hay báo cáo nội dung.
Có nên tịch thu điện thoại của con khi phát hiện con bị bắt nạt online không?
Không nên tịch thu ngay lập tức vì điều này vừa khiến con mất kênh kết nối với bạn bè, vừa có thể làm mất bằng chứng quan trọng. Cha mẹ nên cùng con xem lại sự việc, lưu bằng chứng, rồi mới cân nhắc điều chỉnh cách sử dụng thiết bị phù hợp.
Bắt nạt người khác trên mạng có bị xử phạt không?
Có. Tùy mức độ, hành vi có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP, hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội làm nhục người khác hay tội vu khống theo Bộ luật Hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Gọi đến đâu để được hỗ trợ khi con bị bạo lực học đường qua mạng?
Anh chị có thể gọi Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em 111, hoạt động miễn phí 24 giờ mỗi ngày, hoặc liên hệ cơ quan công an nơi cư trú, phòng tư vấn tâm lý học đường và phòng giáo dục địa phương để được hướng dẫn cụ thể theo từng tình huống.
Tài liệu tham khảo
- UNICEF Việt Nam, “Những điều cần biết để an toàn trong không gian mạng”: https://www.unicef.org/vietnam/vi/nhung-dieu-can-biet-de-toan-trong-khong-gian-mang
- Thư Viện Pháp Luật, “Tội làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự” (bài viết có phân tích Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP): https://thuvienphapluat.vn/chinh-sach-phap-luat-moi/vn/ho-tro-phap-luat/tu-van-phap-luat/43382/toi-lam-nhuc-nguoi-khac-theo-dieu-155-bo-luat-hinh-su
