Mạng xã hội (MXH) đang dần trở nên quen thuộc trong đời sống hiện nay. Không chỉ cha mẹ mà các con cũng đã được tiếp xúc với nhiều MXH khác nhau. Tuy nhiên, trẻ nghiện MXH lại là một vấn đáng lo ngại và khiến nhiều phụ huynh đau đầu. Bài viết sau, cô Lanh sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ vấn đề, tác động thực tế và cách hành động khôn ngoan khi trẻ nghiện MXH.
1. Xu hướng nghiện MXH đáng báo động ở con trẻ
Mạng xã hội đang len lỏi vào đời sống của nhiều gia đình và thói quen của giới trẻ. Có rất nhiều mạng xã hội khác nhau thu hút giới trẻ như: Facebook, Instagram, Tiktok, Threads,… Đây là một trong những cách các con có thể tiếp nhận thông tin nhanh chóng, thu nhận kiến thức, kết nối với các bạn. Có nhiều bạn trẻ năng động đã có thể kiếm thu nhập từ các trang mạng xã hội này.
Trẻ nghiện MXH có thể hiểu là việc các con sử dụng các trang mạng xã hội vượt quá giới hạn và ảnh hưởng tiêu cực đến học tập, sức khỏe và cuộc sống thường ngày. Nhiều cha mẹ đã vô cùng lo lắng khi con xem bảng tin liên tục, chat chit nhiều qua MXH, lướt facebook xuyên đêm, xem youtube với những nội dung tiêu cực,…
Nghiện MXH trở nên đáng báo động tại Việt Nam khi độ tuổi sử dụng các trang MXH ngày càng trẻ và thời gian sử dụng nhiều. Theo thống kê, tại Việt Nam có hơn 72 triệu người sử dụng MXH (chiến 73% dân số). Đặc biệt, độ tuổi từ 13-17 chiếm 7% và độ tuổi 18-24 chiếm 10%. Thời gian trẻ em Việt Nam dùng MXH là 5-7 giờ mỗi ngày (theo Bộ lao động TB&XH).
2. Biểu hiện khi trẻ nghiện MXH
Cha mẹ có thể nhận ra con mình bị nghiện mạng xã hội thông qua quan sát những thay đổi về hành vi, cảm xúc và sức khỏe của con.
2.1 Dấu hiệu về hành vi cho thấy con nghiện MXH
Con có dấu hiệu bỏ bê học hành, làm bài qua loa hoặc trì hoãn các công việc khác để có thêm thời gian lướt mạng xã hội. Trong sinh hoạt hàng ngày, con ít tham gia hoạt động gia đình. Thay vì những sở thích và hoạt động khác, con thích ở trong phòng một mình với điện thoại hoặc máy tính bảng.
Cha mẹ có thể thấy con thường xuyên chụp hình, đăng bài trên MXH, đếm like và bình luận. Con thường xuyên thức khuya để xem video, trò chuyện với bạn. Hoặc con dành hàng giờ đồng hồ để lướt tiktok và “đu trend”… đây cũng là dấu hiệu của trẻ nghiện tiktok.
2.2 Dấu hiệu về cảm xúc
Một dấu hiệu khác cho thấy trẻ nghiện MXH là sự thay đổi về mặt cảm xúc. Con luôn tỏ ra nôn nóng, bồn chồn nếu không được sử dụng mạng xã hội hay không có kết nối internet. Con còn lo sợ bị “bỏ lỡ” thông tin mới, tin tức mới hay một trend mới nào đó trên các trang mạng xã hội.
Một số bạn quá để tâm đến đời sống trên mạng xã hội còn xuất hiện những cảm xúc so sánh tiêu cực, ngưỡng mộ các idol không chuẩn mực và chạy theo những xu hướng lệch lạc.
Đặc biệt, cha mẹ có thể thấy con phản ứng tiêu cực khi cha mẹ yêu cầu con tắt điện thoại hoặc khi bị ngắt kết nối mạng. Con không đồng ý, tức giận và cãi lại cha mẹ khi cha mẹ nhắc nhở con hạn chế dùng MXH.
2.3 Dấu hiệu về sức khỏe
Khi trẻ nghiện Mạng xã hội, con sẽ dành thời gian quá nhiều và sử dụng MXH không kiểm soát, con thường xuyên bị mỏi mắt, nhức đầu, mệt mỏi. Với những trường hợp con thức khuya trò chuyện, lướt mạng xã hội, cha mẹ có thể thấy con thường mất ngủ, ngủ không sâu giấc.
Thay vì các hoạt động thể chất, con dành thời gian nằm xem mạng xã hội. Thói quen này khiến sức đề kháng suy giảm tăng nguy cơ suy nhược cơ thể và béo phì.
Điều lo ngại là những dấu hiệu trẻ nghiện MXH sẽ không bộc lộ ngay từ đầu mà diễn ra âm thầm. Khi biểu hiện thành những dấu hiệu trên thường xuyên và rõ ràng thì cha mẹ mới phát hiện ra. Lúc này, con đã “lún sâu” và thế giới trên mạng.
3. Trẻ nghiện mạng xã hội có ảnh hưởng thế nào?
Mạng xã hội không chỉ lấy đi thời gian của các con, mà còn gây ra những ảnh hưởng tới sức khỏe và tâm hồn của con. Những thay đổi nhỏ trong thói quen, đến hành vi, cảm xúc và suy nghĩ dần gây ra tác động tiêu cực về mọi mặt.
Giảm thành tích học tập: Thường xuyên lướt MXH khiến não bộ con bị “quá tải” khi liên tục tiếp nhận thông tin ngắn, nhanh và dồn dập. Con cũng phần nào giảm đi khả năng tập trung và trí nhớ bị ảnh hưởng. Nhiều trẻ dành hàng giờ để lướt mạng nhưng lại không dành nhiều thời gian cho việc học. Con chỉ học qua loa và đó phó dẫn đến điểm số và kết quả học tập tụt dốc.
Ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần: Trẻ nghiện MXH dễ rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm. Với việc tiếp xúc với nhiều hình ảnh “hoàn hảo” của người khác trên mạng, con dễ bị so sánh bản thân. Lâu dần, tự bản thân con cảm thấy mình kém cỏi, tự ti và thu mình.
Tạo thói quen sống thụ động: Khi mọi niềm vui của con gói gọn trên các trang mạng xã hội, cuộc sống của con chỉ xoay quanh chiếc điện thoại và màn hình máy tính. Con trẻ ít vận động, ít giao tiếp với mọi người và giảm hứng thú dần với cuộc sống thực tế. Mải mê lướt MXH con bị thụ động và trốn tránh những hoạt động hàng ngày. Chẳng hạn như việc con lơ đi và không giúp cha mẹ việc nhà.
Nguy cơ tiếp cận nội dung độc hại: Không phải nội dung nào trên mạng cũng hữu ích và lành mạnh. Những nội dung “rác” luôn tràn ngập trên các trang mạng và có thể xuất hiện khi các con lướt mạng. Đã có nhiều cảnh báo về những nội dung như: nội dung sai sự thật, nội dung phản cảm, hành động bạo lực,…
Với các con, khi độ tuổi nhận thức còn chưa sâu sắc, các con có thể vô tình tiếp xúc và bị ảnh hưởng với các nội dung độc hại. Trẻ nghiện MXH, tiếp xúc nhiều nội dung xấu làm các con bị ảnh hưởng tâm lý. Tệ hơn là các con có thể học theo, bị kẻ xấu lợi dụng hoặc tham gia vào các hành vi phạm tội.
3. Cha mẹ cần làm gì khi con nghiện MXH?
Khi nhận thấy con có dấu hiệu trẻ nghiện MXH, cha mẹ không nên trách móc và cấm đoán gay gắt với con. Một số biện pháp của cha mẹ như tịch thu điện thoại, tắt mạng,… có thể khiến con có tâm lý chống đối và không tin tưởng cha mẹ.
3.1 Tìm hiểu nguyên nhân khiến con tìm đến MXH
Trước khi đưa ra một quy định, hãy tìm hiểu nguyên nhân sâu xa con có những biểu hiện như vậy. Con đang tìm kiếm điều gì trên mạng: sự giải trí, kết nối với bạn bè hay con đang cần chia sẻ và thấu hiểu. Con có đang có nỗi đau gì trong sâu thẳm tâm hồn. Và cha mẹ đã vô tình làm gì khiến con tổn thương, cần sự chia sẻ và giải tỏa từ MXH.
Cha mẹ hãy quan tâm con nhiều hơn, trò chuyện với con nhiều hơn để biết nguyên nhân khiến trẻ nghiện mạng xã hội. Từ đó đưa ra những biện pháp phù hợp. Tất nhiên, các giải pháp cần được giải thích và có sự phối hợp của con.
3.2 Quan tâm và kết nối với con
Để giúp trẻ cai nghiện MXH hiệu quả, cha mẹ có thể thống nhất với con về thời gian con dùng mạng xã hội. Cha mẹ cũng giáo dục con về những giới hạn mà con cần biết trên không gian mạng. Khuyến khích con tham gia các hoạt động như: thể thao, đọc sách, vẽ tranh.
Gia đình cũng nên có thêm những hoạt động gắn kết như cùng xem phim, dã ngoại, đi du lịch,… Để con có cơ hội chia sẻ nhiều hơn. Cha mẹ cũng hiểu được tâm tư và nguyện vọng của con hơn. Ngoài ra, những trải nghiệm thực tế sẽ giúp con tìm lại niềm vui ngoài niềm vui trên mạng.
3.3 Cha mẹ sửa mình và làm gương cho con
Song song với đó, cha mẹ cũng nên là tấm gương dùng MXH đúng cách. Nếu cha mẹ vẫn cầm điện thoại khi ăn cơm, bỏ ngoài tai lời con nói thì mọi lời nhắc nhở đều mất tác dụng. Con trẻ có xu hướng theo dõi và bắt chước thói quen từ cha mẹ.
Nếu cha mẹ đang lo lắng khi thấy con đang đắm chìm trong các trang mạng xã hội, chương trình “Đường đến trái tim con” chính là chìa khóa để giúp cha mẹ. Với sự chia sẻ và hướng dẫn của Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Lanh, cha mẹ có thể tìm được nguyên nhân gốc rễ của việc con ham mê MXH hay có những vấn đề tiêu cực khác.
Qua đây, cha mẹ cũng thấu hiểu bản thân, tha thứ và chữa lành. Cha mẹ học được cách kết nối lại với con, chuyển hóa mình và cùng con chuyển hóa. Mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái trở thành một sự đồng hành đầy yêu thương, theo cách nhẹ nhàng và bền vững nhất. Trẻ nghiện MXH khiến con thay đổi theo chiều hướng xấu đi. Bởi vậy, đừng chờ đến khi con rời xa vòng tay mình mới bắt đầu tìm cách kết nối lại. Đăng ký tham gia “Đường đến trái tim con” để cùng đồng hành với con và cùng con phát triển tích cực.
