Mạng xã hội (MXH) trở thành một phần cuộc sống của nhân loại, đặc biệt là người trẻ. Vì vậy, đồng hành cùng con dùng MXH là điều cần thiết để bảo vệ con khỏi các hiểm họa từ không gian mạng. Rất nhiều cha mẹ Việt nhận thức được điều này, tuy nhiên, họ không “đồng hành” mà là “kiểm soát”. Những hành động như kiểm tra điện thoại của con, đọc trộm tin nhắn của con hay tra hỏi các nội dung con xem đều là hành vi của cha mẹ độc hại. Với cha mẹ tỉnh thức, họ sẽ ứng xử tinh tế để kết nối, đồng hành với con. Cha mẹ tỉnh thức chỉ cần 3 bước để ứng xử văn minh, thay vì xâm phạm quyền riêng tư của con.
1. Vì sao kiểm soát con dùng mạng xã hội sẽ phản tác dụng?
Theo số liệu thống kê của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, nước ta có khoảng 72,7 triệu người sử dụng mạng xã hội, chiếm đến hơn 73% dân số. Tuy nhiên, con số này có thể còn cao hơn thực tế vì một người có thể sở hữu nhiều mạng xã hội.
Mặc dù chưa có con số chính thức về số trẻ em dùng mạng xã hội tại Việt Nam, nhưng với số lượng người dùng lớn, tỷ lệ trẻ em dùng mạng xã hội cũng rất cao. Dưới đây là một số hậu quả nếu cha mẹ cố tình kiểm soát việc con thay vì đồng hành cùng con dùng MXH.
Kiểm soát quá mức dễ phá vỡ niềm tin
Khi cha mẹ liên tục xem trộm tin nhắn, áp đặt thời gian dùng điện thoại hoặc yêu cầu báo cáo mọi hoạt động trên mạng xã hội, trẻ có thể cảm thấy quyền riêng tư của mình bị xâm phạm. Niềm tin giữa cha mẹ và con bị rạn nứt, khiến trẻ không còn muốn chia sẻ thật về những vấn đề gặp phải. Lúc này, cha mẹ sẽ khó nhận ra khi con đang đối diện với nguy hiểm thật sự.
Trẻ dễ phản kháng và tìm cách “lách luật”
Cấm đoán hay giám sát chặt chẽ không làm trẻ bớt tò mò về mạng xã hội, mà thường khiến trẻ tìm cách giấu giếm, sử dụng tài khoản phụ hoặc mượn thiết bị của bạn bè. Điều này khiến cha mẹ mất kiểm soát hoàn toàn, vì thay vì cùng nhau thiết lập nguyên tắc, trẻ lại học cách che giấu hành vi.
Mất cơ hội dạy con tự bảo vệ mình
Nếu cha mẹ chỉ tập trung vào việc “quản” thay vì “hướng dẫn”, trẻ sẽ không học được kỹ năng phân biệt thông tin giả, nhận diện nguy cơ hoặc tự đặt giới hạn thời gian online. Khi không có cha mẹ bên cạnh, trẻ dễ rơi vào các tình huống nguy hiểm mà không biết cách xử lý.
Như vậy, kiểm soát việc dùng mạng xã hội của con chỉ khiến con càng xa cách cha mẹ hơn và luôn tìm cách để phản kháng. Do đó, đồng hành thay vì kiểm soát mới là cách tối ưu để con sử dụng mạng xã hội một cách lành mạnh.
Cha mẹ nên làm gì để bảo vệ con trên môi trường mạng xã hội?
2. 3 bước để cha mẹ đồng hành cùng con dùng MXH
Theo Thạc sĩ tâm lý – Nguyễn Thị Lanh, mạng xã hội không xấu nếu trẻ biết cách sử dụng lành mạnh. Nhưng để con tận dụng được điểm mạnh của mạng xã hội, cha mẹ cần là người định hướng. Chuyên gia Nguyễn Thị Lanh tin rằng, cha mẹ tỉnh thức sẽ là người giúp con vững vàng trong không gian mạng nhưng cũng không mất đi kết nối với gia đình.
2.1 Luôn có niềm tin ở con
Đây là điều đầu tiên cha mẹ cần xác lập để đồng hành cùng con dùng MXH. Các bậc phụ huynh độc hại luôn có suy nghĩ con mình nghiện mạng xã hội hoặc xem nội dung vô bổ. Điều này thúc đẩy họ kiểm soát dù có thể các con đang sử dụng mạng xã hội một cách bình thường. Do đó, để đồng hành cùng con, cha mẹ cần có niềm tin rằng con mình là đứa trẻ hiểu chuyện, biết phân biệt đúng sai thay vì quy chụp con nghiện mạng xã hội.
Khi được tin tưởng, con sẽ có động lực để sử dụng mạng xã hội một cách lành mạnh. Ngoài ra, trẻ cũng không phản đối khi bố mẹ dùng mạng xã hội cùng con. Nguyên nhân vì trẻ không cảm thấy bị đe dọa hoặc tổn thương nhờ niềm tin mà cha mẹ dành cho mình.
Bước này được coi là “cánh cửa” giúp cha mẹ bắt đầu hành trình đồng hành cùng con dùng MXH. Thậm chí, nếu làm tốt, cha mẹ đã nắm chắc một nửa chiến thắng trong tay.
2.2 Chia sẻ chứ không tra hỏi
Các bậc phụ huynh độc hại thường có thói quen tra hỏi con: “Xem gì trên mạng?”, “kết bạn với ai?”, “Toàn xem linh tinh đúng không?”. Những câu hỏi này rất dễ gây ức chế cho con cái, khiến các con hiểu rằng trong mắt cha mẹ mình là đứa không biết dùng mạng xã hội. Do đó, đối diện với những câu hỏi này, trẻ có xu hướng nói dối hoặc phản ứng bất mãn.
Vô hình chung, những hành vi này lại càng khiến cha mẹ nghi ngờ con đang giấu diếm điều gì trên mạng xã hội. Vòng lặp tra hỏi – bất mãn sẽ tiếp tục không hồi kết nếu cha mẹ không thay đổi cách hành xử.
Tuy nhiên, nếu là cha mẹ tỉnh thức, họ sẽ không dùng quyền làm cha mẹ để tra hỏi con. Thay vào đó, cha mẹ có thể bắt đầu bằng những câu trò chuyện nhẹ nhàng như: “Con có video nào vui không, gửi cho bố/mẹ xem với?” hay “Gần đây trên mạng có trend gì hay vậy?”. Cách tiếp cận này khiến con cảm thấy cha mẹ quan tâm thật sự đến thế giới của mình, không phải để kiểm soát, mà để cùng trải nghiệm.
2.3 Chấp nhận sự khác biệt thế hệ
Tuy sống chung nhà nhưng cha mẹ và con cái vẫn là hai thế hệ. Vì vậy, cha mẹ nên tôn trọng sở thích của con khi sử dụng mạng xã hội. Nhiều cha mẹ coi những nội dung con xem là vô bổ và phán xét con không tiếc lời. Những lời nói vô tâm này khiến trẻ hình thành tâm lý phòng vệ, từ đó tránh nói chuyện với cha mẹ về mạng xã hội.
Đây là lý do vì sao cha mẹ nên có sự tôn trọng với con mình. Cha mẹ có thể đồng hành cùng con dùng MXH nhưng không thể quyết định nội dung con xem. Nếu kiểm soát quá chặt, các con sẽ muốn trốn tránh và từ chối sự đồng hành từ cha mẹ.
ĐỌC THÊM: Trẻ nghiện Tiktok: Những hiểm họa khó lường từ video ngắn
Tại Học viện Minh Trí Thành, các chuyên gia luôn thấu hiểu những khó khăn trên hành trình nuôi dạy con của cha mẹ. Chính vì vậy, chương trình “Cha mẹ tỉnh thức” đã ra đời. Chương trình bao gồm nhiều kiến thức về nuôi dạy con, cách khiến con nghe lời và kết nối với con bền vững. Nhờ đó, cha mẹ có thể đồng hành cùng con dùng MXH hiệu quả. Đặc biệt, chương trình HOÀN TOÀN MIỄN PHÍ, do chính chuyên gia Nguyễn Thị Lanh chia sẻ. Cha mẹ đừng quên đăng ký ngay hôm nay để sớm trở thành phụ huynh minh triết nhé!
