Con càng lớn càng xa cách bố mẹ, đâu là lý do?

Khi con bước vào tuổi vị thành niên, không ít cha mẹ bắt đầu cảm thấy một khoảng cách vô hình ngày càng lớn dần giữa mình và con. Đứa trẻ từng ríu rít kể chuyện trường lớp, từng chạy theo bạn khắp nhà, giờ bỗng trở nên trầm lặng, khép kín, thích ở một mình trong phòng, đôi khi còn phản ứng mạnh với sự quan tam của bố mẹ. Điều này không có nghĩa là con hết yêu thương gia đình. Thực tế, đó là một phần tất yếu trong hành trình lớn lên. Tuy nhiên, nếu không thấu hiểu và điều chỉnh kịp thời, khoảng cách ấy có thể trở thành rào cản trong mối quan hệ bố mẹ – con cái. Bài viết này, colanh.vn sẽ cùng bạn khám phá những nguyên nhân khiến con dần xa cách và cách để hàn gắn, kết nối lại mối quan hệ quan trọng này.

Việc xa cách bố mẹ xuất phát từ đâu ?

Không ít phụ huynh chia sẻ rằng họ cảm thấy bất lực, thậm chí tổn thương khi đứa trẻ từng lễ phép, ngoan ngoãn với những lời “dạ”, “vâng” ngày nào, giờ lại trở nên lạnh nhạt, cộc cằn. Những câu trả lời nhát gừng, ánh mắt né tránh, không hiểu điều gì xảy ra.

Có những đứa trẻ phản ứng gay gắt trước lời khuyên của người lớn, từ chuyện học hành, cách ăn mặc, cho đến việc chọn trường, chọn bạn. Khi được rủ tham gia các hoạt động gia đình – vốn là sợi dây kết nối yêu thương – con cũng từ chối thẳng thừng. Thay vào đó, con thu mình trong phòng, khóa kín cửa và đôi khi còn chủ động “chặn” cha mẹ trên mạng xã hội như dựng rào chắn rõ ràng giữa hai thế hệ.

Trong ánh mắt của cha mẹ là sự thất vọng, giận dữ xen lẫn lo lắng: “Tại sao con lại thay đổi đến thế?”, “Mình đã làm sai điều gì sao?”, “Phải làm gì để kéo con lại gần?”

Những câu hỏi đó không dễ trả lời, nhưng là cánh cửa đầu tiên để cha mẹ bắt đầu hành trình nhìn lại – không phải chỉ để hiểu con, mà còn để hiểu chính mối quan hệ giữa mình và con đã thay đổi như thế nào theo năm tháng.

Vì sao khoảng cách giữa con và bạn lại ngày một xa hơn?

Không quan tâm đến con.

Sự hối hả của cuộc sống hiện đại khiến chúng ta đi lúc nào không hay. Bận rộn kiếm sống, chạy đua với công việc, đôi khi khiến cha mẹ vô tình xem nhẹ nhu cầu cảm xúc của con. Những bữa cơm vội, những cuộc trò chuyện ngắn ngủi, ánh mắt luôn dán vào điện thoại… dần khiến con cảm thấy mình không còn là ưu tiên trong lòng bố mẹ. Và khi cảm thấy không được quan tâm, con sẽ học cách… không chia sẻ nữa.

Không lắng nghe, luôn áp đặt suy nghĩ lên con.

Rất nhiều cha mẹ yêu con bằng cách đặt ra mục tiêu, kỳ vọng: con phải học giỏi, phải ngoan, phải đạt thành tích này kia. Nhưng trong mắt con, điều đó lại trở thành áp lực khổng lồ. Khi con không đạt, điều con cần là sự đồng hành, chứ không phải trách mắng. Những lời nói nặng nề có thể để lại vết thương khó lành trong tâm hồn con – khiến con sợ bộc lộ bản thân, sợ làm bố mẹ thất vọng và chọn cách im lặng để “an toàn”.

Để con sử dụng thiết bị công nghệ quá sớm

Những món đồ này rất thông minh, nó đáp ứng cho con những gì con muốn, và không bao giờ la mắng con, nên con rất thích thú. Dành nhiều thời gian cho các thiết bị công nghệ, con dần dà sẽ phụ thuộc nó và không dành thời gian để chia sẻ với bố mẹ nữa.

KHÁM PHÁ NGAY: 6 “TUYỆT CHIÊU” giúp con thoát khỏi game/điện thoại

Quan điểm khác nhau về định hướng tương lai

Ở tuổi dậy thì, con bắt đầu nhận diện sở thích, đam mê, và cả những mơ ước của riêng mình. Nhưng nếu cha mẹ nhất quyết muốn con đi theo một con đường “an toàn”, “ổn định” mà không hề hỏi xem con thật sự mong muốn điều gì – sự bất đồng này sẽ khiến con cảm thấy mình không được thấu hiểu. Và khi không được hiểu, con cũng không còn muốn chia sẻ nữa.

Quá quan tâm đời tư của con

Bất cứ ai cũng cần có một khoảng ” bí mật” riêng. Người lớn có, trẻ nhỏ cũng thế, và không muốn ai xâm phạm vào đó. Thế nhưng nghiễm nhiên các bậc phụ huynh cứ tự cho mình cái quyền kiểm soát con cái từ việc nhỏ nhặt nhất như: ăn gì, mặc gì, làm gì, chơi với ai,… giống như đang kiểm soát con một cách triệt để.

Cha mẹ luôn đúng

Có những lần, con cố gắng giải thích, nhưng bị ngắt lời. Có những lần con sai thật, nhưng chỉ mong được cha mẹ nhẹ nhàng chỉ dẫn thay vì la mắng. Khi cha mẹ luôn đứng ở vị trí “đúng tuyệt đối”, không bao giờ nhận sai hay xin lỗi, con sẽ không còn cảm thấy mình được tôn trọng. Mối quan hệ nếu chỉ có một phía nói và một phía phải im lặng, sẽ không còn là sự kết nối mà trở thành một hình thức áp đặt.

Vậy làm thế nào để dần kéo gần khoảng cách với con?

Đặt bản thân vào vị trí của con

Khi con bước vào tuổi vị thành niên, nhiều thay đổi trong suy nghĩ, cảm xúc và hành vi bắt đầu diễn ra. Đây là giai đoạn con tìm kiếm bản sắc cá nhân, mong muốn được độc lập và khẳng định cái tôi của mình. Sự bất ổn, nổi loạn hay thậm chí im lặng, xa cách không phải là điều gì quá bất thường – đó là biểu hiện của một quá trình phát triển tâm lý rất tự nhiên.

Thay vì trách móc khi con cư xử khác đi, cha mẹ hãy thử quay lại và nhớ về chính mình năm xưa. Ai cũng từng có những lúc bướng bỉnh, muốn được lắng nghe, muốn làm điều mình thích. Khi đặt mình vào vị trí của con, bạn sẽ dễ dàng cảm thông và tìm được cách nói chuyện phù hợp hơn. Sự thấu hiểu không chỉ giúp giảm căng thẳng trong mối quan hệ, mà còn là chiếc chìa khóa để mở ra những cuộc trò chuyện chân thành, cởi mở giữa hai thế hệ.

Tôn trọng sự riêng tư, độc lập của con

Nhiều bậc cha mẹ vẫn thường có xu hướng bảo vệ con quá mức, theo dõi con sát sao như khi con còn nhỏ. Nhưng càng lớn, con càng cần được tôn trọng ranh giới cá nhân – đó là điều kiện cần thiết để con phát triển sự tự tin và khả năng ra quyết định.

Sự kiểm soát thái quá, kể cả với ý định tốt, lại có thể tạo ra phản ứng ngược: con cảm thấy bị bó buộc, thiếu tin tưởng và dần thu mình lại. Điều cha mẹ cần làm là học cách buông tay một cách tỉnh táo – để con được tự do trong giới hạn an toàn, được phép sai và học từ chính trải nghiệm của mình. Khi cha mẹ biết lùi lại đúng lúc, con sẽ tự tìm đến khi cần một điểm tựa, chứ không phải là cố gắng tránh né.

Xem thêm: Là cha mẹ cũng cần học cách tôn trọng con

Hãy chấp nhận việc con đang lớn và cần có không gian riêng nên những xa cách nhất định với gia đình là điều không thể tránh khỏi. Bạn không nên ép buộc con phải tham gia tất cả các hoạt động của gia đình, nhưng hãy cho con hiểu vai trò của con trong những sự kiện trọng đại.

Thay đổi cách quan tâm con

Con càng lớn càng trở nên nhạy cảm. Những lời hỏi han thường ngày của cha mẹ như “Con ăn cơm chưa?”, “Hôm nay đi học thế nào?” giờ đây đối với con lại mang đầy tính tra khảo. Con trẻ ở độ tuổi mới lớn đang là giai đoạn hình thành cái tôi mạnh mẽ, luôn vùng vẫy và muốn hướng đến sự độc lập. Sự quan tâm của cha mẹ từ những điều nhỏ nhặt nhất sẽ có thể được con xem là biểu hiện của việc không công nhận sự trưởng thành của con, dẫn đến việc có những thái độ và hành vi phản bác mạnh mẽ để cố gắng chứng tỏ rằng mình đã lớn.

Vì vậy, cha mẹ hãy khéo léo hơn trong việc thể hiện sự quan tâm của mình đến con. Thay vì những câu hỏi mà đối với con mang tính tra khảo, bạn có thể biến nó thành hành động, ví dụ như chuyển qua gửi những tin nhắn động viên con, hoặc chuẩn bị sẵn đồ ăn, pha cho con một ly sữa và để lại lời nhắn cho con. Ngoài ra, bố mẹ cũng có thể chủ động tìm hiểu sở thích của con và cùng con chia sẻ về những điều mà con hứng thú cũng là một cách rất tinh tế thể hiện tình yêu của bạn dành cho con.

Xem thêm: Nói lời xin lỗi con cũng là điều cha mẹ cần phải học

Hãy trở thành bạn của con

Thay vì bắt ép con làm theo những điều mình muốn, bạn có thể đưa ra cho con nhiều sự lựa chọn. Ở mỗi lựa chọn, hãy kiên nhẫn giải thích cho con nghe ưu điểm và nhược điểm để con tự mình quyết định. Hãy chuyện trò cùng con như hai người bạn, sẵn sàng lắng nghe khi con nói và chủ động khơi gợi để con mở lòng. Sẽ tuyệt vời hơn nếu bạn có thể tạo ra thật nhiều khoảnh khắc vui vẻ trong gia đình như tổ chức tiệc ngoài trời, cùng nhau trang trí nhà cửa, dạy con làm đẹp… để con trẻ có được tâm lý thoải mái, dễ dàng chia sẻ hơn.

Ở mỗi lứa tuổi khác nhau, trẻ lại cần đến hình thức quan tâm và yêu thương khác nhau từ cha mẹ. Hãy tinh tế một chút để trở thành người bạn đồng hành thực sự cùng con trong suốt chặng đường trưởng thành các bậc phụ huynh nhé!