Nhiều cha mẹ băn khoăn và lo lắng vì con lười học, trì hoàn và chán việc học. Cha mẹ luôn mong muốn tìm cách dạy trẻ lười học hiệu quả để con chủ động và yêu thích việc học mỗi ngày. Nhưng giữa muôn vàn phương pháp và cách dạy khác nhau, nhiều cha mẹ trở nên bối rối và băn khoăn hơn. Bài viết sau, cô Lanh xin gửi đến bạn cách dạy con lười học hiệu quả, dễ áp dụng dành cho cha mẹ.
ĐỌC THÊM: Tác hại của việc lười học! Đừng quát mắng, đây mới là cách giải quyết tốt nhất
Nguyên nhân khiến trẻ lười học
Nguyên nhân từ tâm lý của trẻ
Tâm lý là yếu tố quan trọng hàng đầu khiến trẻ có xu hướng né tránh việc học. Con lười học không phải vì kém hay vô ý thức mà bởi con đang mang nặng những cảm xúc chưa được giải tỏa.
Cảm xúc bên trong có thể là: áp lực từ điểm số, nỗi sợ bị sai, sợ bị mắng hoặc sợ bị so sánh với bạn bè… Những điều này khiến mỗi lần bước vào bàn học, con lập tức cảm thấy căng thẳng. Những trải nghiệm tiêu cực trước đây như bị la khi làm sai, bị trách khi chậm hiểu hoặc bị ép phải học liên tục khiến con hình thành phản xạ “né tránh”.
Khi tâm lý bị ức chế, con không còn hứng thú với việc học. Nhiều trẻ còn coi việc học như “học cho có” hay học vì ép buộc, dẫn đến việc học trở nên nặng nề và kéo dài.
Nguyên nhân từ môi trường học tập
Không gian xung quanh ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tập trung học bài của trẻ. Khi môi trường học quá nhiều tiếng ồn, thiếu ánh sáng hoặc góc học bừa bộn, con dễ mất tập trung và không thể duy trì sự chú ý dài lâu.
Ngoài ra, những thiết bị điện tử như điện thoại hay máy tính bảng cũng với hàng loạt nội dung giải trí hấp dẫn khiến trẻ dễ rời xa bàn học. Một không gian học không đảm bảo, nhiều yếu tố gây xao nhãng sẽ khiến trẻ khó duy trì thói quen học đều đặn.
Nguyên nhân từ cách đồng hành của cha mẹ
Nhiều cha mẹ mải tìm phương pháp hay kinh nghiệm dạy con lười học mà không hề để ý rằng, chính mình là nguyên nhân khiến con lười học.
Cha mẹ nào cũng mong con chăm học và tiến bộ. Tuy nhiên, đôi khi sự kỳ vọng quá lớn lại vô tình tạo áp lực khiến con ngại học hơn. Thử ngẫm lại xem, cha mẹ có đang thúc ép quá nhiều, nhắc nhở liên tục hay so sánh con với trẻ khác không? Tất cả những điều này khiến con cảm thấy mình thất bại, không đủ giỏi và càng không muốn đối diện với bài vở.
Việc cha mẹ thiếu kết nối, thiếu lắng nghe hoặc chưa hiểu sở thích học tập của con cũng khiến trẻ ngày càng xa rời việc học. Khi con không cảm nhận được sự thấu hiểu, con sẽ dễ phản kháng bằng cách trì hoãn hoặc từ chối học.
Ngoài ra, trong cuộc sống hàng ngày, cha mẹ thể hiện mình là người lười biếng: không chủ động, luôn đùn đẩy nhau, ngại học, ngại làm việc nhà… Con cũng bị ảnh hưởng bởi thói quen xấu của cha mẹ.
Cách dạy trẻ lười học theo hướng nhẹ nhàng và hiệu quả
Bắt đầu từ việc điều chỉnh cảm xúc của trẻ
Cảm xúc của con luôn là nền tảng cho mọi hành vi, trong đó có việc học. Khi con lo lắng, buồn chán hoặc mệt mỏi, khả năng tiếp nhận kiến thức gần như giảm xuống rất thấp.
Vì vậy, cách dạy con lười học hiệu quả nhất là bắt đầu bằng việc giúp con bình ổn lại cảm xúc. Cha mẹ cần tìm hiểu nguyên nhân vì sao con né tránh việc học và từ đó gỡ rối đúng cách.
Cha mẹ có thể điều chỉnh cảm xúc cho con bằng việc trò chuyện với con sau giờ học. Những câu hỏi như: hôm nay học bài con cảm thấy thế nào? Có điều gì khiến con lo lắng? hay Điều gì khiến con hứng thú nhất?… Sự kết nối thông qua những cuộc trò chuyện nhỏ giúp con cảm nhận được sự an toàn. Khi con thoải mái về tinh thần, con sẽ dễ mở lòng hơn để học.
Tăng tương tác và sự đồng hành của cha mẹ
Sự hiện diện của cha mẹ là nguồn động lực lớn giúp con học tốt hơn. Không cần phải lúc nào cũng thúc trực bên cạnh để ép con học bài. Sự hiện diện có thể là hướng dẫn con lúc con đang gặp bài khó, gợi ý cho con phương pháp làm bài, hay là động viên khen ngợi từng cố gắng của con,… Sự đồng hành của cha mẹ giúp việc học không còn là nhiệm vụ nặng nề mà trở thành thời gian cha mẹ – con gắn kết.
Đặc biệt, cha mẹ nên giữ giọng nói nhẹ nhàng, thái độ kiên nhẫn và tinh thần hỗ trợ thay vì mắng hay chỉ trích trẻ. Một câu động viên nhỏ có thể khiến con cảm thấy mình đủ khả năng để tiếp tục cố gắng.
Nhiều cha mẹ chia sẻ kinh nghiệm dạy con lười học rằng: khi họ thay đổi thái độ, giảm mắng mỏ, con tự nhiên hợp tác hơn. Không chỉ trong việc học mà trong nhiều thói quen tích cực khác.
Giúp con có môi trường học tập phù hợp
Một trong những Phương pháp dạy con lười học đúng đắn là giúp con có môi trường học tập phù hợp và tạo hứng thú. Cha mẹ hãy cung cấp cho con những thứ cần thiết để không gian học tập tốt hơn: sắp xếp góc học tập tại nơi yên tĩnh, không có tiếng ồn và các thiết bị điện tử gây xao nhãng. Góc học tập cũng cần được bố trí gọn gàng, sáng sủa và có đủ dụng cụ học tập. Khi môi trường dễ chịu, con tự nhiên sẽ muốn ngồi vào bàn học hơn.
Nhiều cha mẹ còn áp dụng cách đặc biệt, cho con tự lựa chọn và trang trí góc học tập của mình. Một mặt, các con sẽ có không gian đúng sở thích để có cảm hứng học tập. Mặt khác, con cũng học cho mình thói quen sắp xếp góc học tập gọn gàng, ngăn nắp.
Cùng con xây dựng thói quen học tập rõ ràng
Thói quen học tập là “chìa khóa vàng” giúp trẻ duy trì sự tự giác. Cách dạy trẻ lười học là cùng con tạo thời gian biểu phù hợp, không quá dài nhưng đủ đều đặn để con cảm nhận được sự ổn định.
Cha mẹ nên giúp con có những khoảng nghỉ xen kẽ giúp con tránh bị quá tải. Có thể là học 45 phút, nghỉ 10 phút. Đồng thời, cũng giúp con cân bằng lịch học ở trường, ở nhà, học thêm để tránh con quá tải, không đảm bảo sức khỏe.
Trong quá trình xây dựng thói quen, cha mẹ cần giữ sự kiên trì. Con có thể mất vài tuần để quen với lịch học mới, nên đừng quá nóng vội. Khi đã vào guồng, con sẽ chủ động hơn rất nhiều.
Gắn việc học vào đời sống thực tế để tăng cảm hứng
Con sẽ không còn lười học nếu con thấy học là điều thú vị, gần gũi và có ích cho cuộc sống. Cha mẹ có thể đưa kiến thức vào các hoạt động thường ngày. Một số kinh nghiệm dạy con lười học như: đếm bước chân khi đi bộ để học đếm, đọc truyện tranh để hiểu ngữ pháp, học tiếng Anh qua các bài hát yêu thích hoặc cùng con quan sát thiên nhiên để khám phá khoa học.
Khi việc học được “đời sống hóa”, con cảm thấy bài vở không còn xa lạ và không còn cần đến sự thúc ép. Gắn học vào đời sống cũng là phương pháp dạy con lười học rất hiệu quả bởi nó giúp con chủ động khám phá thay vì chỉ ngồi một chỗ tiếp nhận thông tin.
Sai lầm cha mẹ thường mắc phải trong cách dạy trẻ lười học
Bên cạnh những cách áp dụng hiệu quả ở trên, có nhiều bậc cha mẹ lại gặp sai lầm trong cách giúp con yêu thích việc học. Hãy thay đổi những cách dạy dưới đây nếu cha mẹ vô tình mắc phải nhé!
Ép con học quá mức để “vượt lười”
Một trong những sai lầm phổ biến nhất khi thấy con lười học là yêu cầu con học quá nhiều mà không cho con thời gian nghỉ ngơi. Nhiều cha mẹ không quan tâm con học có hiểu hay không, chỉ cần con ngồi vào bàn, làm hết bài tập. Khi con bị quá tải, con sẽ dễ chán nản và càng muốn né tránh. Việc ép học liên tục khiến con xem học tập là hình phạt chứ không phải niềm vui.
So sánh con với trẻ khác
Nhiều cha mẹ nghĩ rằng, đưa ra những tấm gương tốt sẽ giúp con có động lực và hết lười học. Từ so sánh với con nhà người ta trên tivi, trên đài báo đến so sánh với bạn bè xung quanh con. Tuy nhiên, mỗi đứa trẻ đều có nhịp phát triển riêng. Việc cha mẹ so sánh con với bạn bè vô tình khiến con cảm thấy áp lực và tự ti. Khi con nghĩ rằng mình “thua kém”, con sẽ mất động lực học.
La mắng khi con lười học và gắn nhãn tiêu cực cho con
Những câu như “con lười quá”, “con chậm quá”, “con chẳng cố gắng gì cả” dễ khiến con bị tổn thương. La mắng đôi khi còn tạo ra hiệu ứng ngược, khiến con ngày càng chống đối. Một đứa trẻ bị gắn nhãn tiêu cực sẽ có xu hướng hành xử đúng với nhãn đó, khiến tình trạng lười học ngày càng trầm trọng hơn.
Cha mẹ mâu thuẫn và không nhất quán khi dạy con
Trong một số gia đình, cha mẹ lại có cách dạy con khi con lười học khác nhau. Chẳng hạn: mẹ thúc ép con học bài nhưng bố lại ngăn cản, cho con nghỉ chút đã… Người thì nghiêm, hôm thì buông cũng khiến con không biết đâu là quy tắc. Khi không có sự nhất quán, thói quen học của con bị gián đoạn và khó duy trì lâu dài.
Tìm đúng cách dạy trẻ lười học không chỉ giúp con học giỏi hơn mà còn giúp cha mẹ thấu hiểu con sâu sắc hơn. Mỗi hành vi của con đều bắt nguồn từ cảm xúc, môi trường và cách con được yêu thương. Giúp con từ “lười” thành yêu thích học là cả một hành trình kiên nhẫn thực sự, con sẽ dần biết tự giác, biết đặt mục tiêu và cảm thấy học tập là hành trình thú vị.
Nếu cha mẹ đang loay hoay trong việc thấu hiểu và đồng hành với con, hãy tham gia chương trình chia sẻ miễn phí tại Minh Trí Thành. Chương trình giúp cha mẹ hiểu nguyên nhân vì sao con có hành vi tiêu cực như lười học, chơi game, nghiện điện thoại,… Giúp cha mẹ thấu hiểu nhu cầu của con và biết cách đồng hành, truyền cảm hứng tích cực cho con.
