Cách dạy trẻ lớp 1 đánh vần dễ tiếp thu và nhớ lâu

1. Vì sao nhiều trẻ lớp 1 học mãi vẫn chưa biết đánh vần?

Khi còn ở mầm non, trẻ quen học qua vui chơi. Bước vào lớp 1, con phải đối diện với lượng kiến thức lớn, ít hoạt động ca hát, tô vẽ hơn và phải ngồi học chữ, đánh vần theo khuôn khổ. Sự thay đổi đột ngột này dễ khiến trẻ bị “sốc”, mất tập trung, học trước quên sau.

Về mặt khoa học, não bộ của trẻ ở độ tuổi này vẫn đang hoàn thiện vùng trí nhớ. Vì vậy, việc con cần nhiều thời gian để ghi nhớ và đánh vần rõ ràng là hoàn toàn bình thường, không phải do con kém.

Bên cạnh đó, nguyên nhân cũng có thể đến từ phương pháp học chưa phù hợp. Trẻ lớp 1 vẫn cần học thông qua trò chơi, âm nhạc và hình ảnh sinh động. Nếu cách dạy quá khô khan, áp lực, trẻ sẽ nhanh chán và rất khó ghi nhớ.

XEM THÊM:  Cách dạy trẻ lớp 1 lười học để con tự giác hơn mỗi ngày

2. Khi nào nên bắt đầu dạy trẻ lớp 1 đánh vần?

2.1. Dấu hiệu trẻ đã sẵn sàng học đọc

Trẻ hứng thú với ngôn ngữ

Dấu hiệu đầu tiên và quan trọng nhất là trẻ phải tỏ rõ niềm hứng thú với ngôn ngữ. Khi con đòi cha mẹ đọc sách truyện cho nghe,  cha mẹ có thể khéo hỏi con về câu chuyện và dạy con về chữ cái. Có những trường hợp dù trẻ chưa biết chữ nhưng nhờ được nghe đọc truyện hàng ngày, con có thể kể lại chuyện đầy hứng khởi. 

2.2. Nhận biết được tên của mình và người thân

Bên cạnh đó, khi con biết tên của mình, tên của những người thân yêu trong gia đình, là con đã sẵn sàng tiếp thu kiến thức mới. 

Nhận biết được chữ cái

Trong quá trình nuôi con, chơi cùng con, mẹ chú ý khi trẻ thuộc được chữ cái, đây là tín hiệu đáng mừng để đến bước tiếp theo dạy con ghép vần, học đọc.

2.3. Sai lầm cha mẹ thường mắc khi dạy quá sớm

Thiếu kiên nhẫn

Cha mẹ dễ nổi nóng khi con học trước quên sau. Việc la mắng, quát nạt chỉ khiến con sợ hãi và không muốn học nữa. Trong khi đối với trẻ lớp 1, lượng kiến thức mới này rất lạ lẫm và con cần thời gian để tiếp nhận. 

So sánh con với bạn bè

Mỗi đứa trẻ có khả năng tiếp thu khác nhau. Sai lầm của hầu hết cha mẹ là đặt kì vọng và so sánh từng nét chữ của con với các bạn. Sự thật là cha mẹ nên tập trung vào nỗ lực của con và khen con tiến bộ với chính mình qua từng ngày. 

Lạm dụng công nghệ

Với sự phát triển của công nghệ ngày nay, có hàng trăm các ứng dụng giúp con đánh vần, ghép chữ. Nhiều cha mẹ để con tự do dùng mà không ngồi bên kèm cặp. Trong khi trẻ con rất dễ bị những trò chơi của chính ứng dụng đó cuốn theo, hoặc cha mẹ không để ý là con mở ngay trò chơi khác. 

Tâm lý chủ quan

Một sai lầm phổ biến khi trẻ được học đọc sớm đó là con có tâm lý chủ quan khi trên lớp. Con lơ đễnh, không tập trung khi học, không nghe giảng bài vì nghĩ mình biết rồi. Thực tế cho thấy, có rất nhiều trẻ dù được học trước nhưng về lâu dài con lại học đuối hơn các bạn khác chính do sự chủ quan này. 

3. Hướng dẫn chi tiết cách dạy trẻ lớp 1 đánh vần

3.1. Đánh vần từ 1 tiếng

Nguyên tắc dạy con từ những từ đơn giản, quen thuộc với con nên được áp dụng xuyên suốt. Cha mẹ hãy bắt đầu bằng việc giúp con làm quen với mặt chữ và âm đọc. Trẻ cần hiểu rằng chữ cái (a, b, c,…) là ký hiệu để ghi lại âm thanh, và tên chữ không hoàn toàn giống với âm khi đọc. Chẳng hạn chữ “c” có tên là “xê”, nhưng khi đọc lại phát âm /k/ trong từ “ca” hoặc /ch/ trong từ “cha”. Sau đó, cha mẹ hướng dẫn con nhận biết 5 dấu thanh và tiến tới ghép vần. Ví dụ khi dạy từ “mẹ”: mờ – e – me – nặng – mẹ.

Nên kết hợp bảng chữ cái nhiều màu và đọc âm rõ ràng để việc học trở nên sinh động, giúp con dễ nghe, dễ bắt chước và ghi nhớ lâu hơn.

3.2. Đánh vần từ 2 tiếng

Khi trẻ đã thành thạo việc đánh vần các từ 1 tiếng, cha mẹ có thể chuyển sang dạy con ghép và đọc những từ hai tiếng. Lúc này, con tiếp thu nhanh hơn, việc học trở nên nhẹ nhàng và ít áp lực hơn cho cả cha mẹ lẫn trẻ. Và vẫn là nguyên tắc đơn giản, quen thuộc, các từ 2 tiếng để bé làm quen như: gia đình, trường học,…

3.3. Cách giúp trẻ đọc trơn sau khi biết đánh vần

Có một kinh nghiệm của nhiều mẹ truyền lại, để con nhanh chóng đọc trơn tru thì cha mẹ hãy kết hợp nhẩm thầm khi đánh vần. Ví dụ khi đánh vần từ “mèo vàng”, con quên mất từ “mèo”, thì cha mẹ hãy dạy con nhẩm thầm “mờ eo meo huyền mèo” và đọc từ đầu “mèo vàng”. Việc nhắc con nhẩm thầm tiếng rồi bật ra âm thật to, thay vì nhắc lại từng tiếng sẽ tạo thói quen cho con nói cả từ, cả câu đầy đủ.

4. 5 phương pháp giúp trẻ lớp 1 đánh vần nhanh nhớ lâu

4.1. Học qua trò chơi chữ

Như đã phân tích ở trên, trẻ lớp 1 vừa rời môi trường mầm non, nên nếu phải ngồi học chữ khô khan bên bàn học sẽ rất dễ chán. Vì vậy, cha mẹ hãy biến việc học đánh vần thành các trò chơi vui nhộn. Để không khí thêm hào hứng, cha mẹ có thể cho con chơi cùng bạn bè, bởi “học thầy không tày học bạn”. Thông qua trò chơi, con vừa ôn lại cách đánh vần, mở rộng vốn từ, vừa rèn phản xạ nhanh và phát triển tư duy.

Cha mẹ có thể áp dụng những trò đơn giản như: 

• Ghép từ: cha mẹ xáo trộn các từ khác nhau và để con ghép thành từ có nghĩa
• Tìm từ có vần: cha mẹ đưa ra một vần, ví dụ “ây”, và con cần tìm thêm các từ ví dụ như “cây”, “thầy”,…

Để tránh con bị rối, hãy giới hạn từ vựng theo từng chủ đề cụ thể, giúp con học tập trung và nhớ lâu hơn.

4.2. Học qua thẻ hình ảnh

Hình ảnh luôn có sức hút mạnh mẽ với trẻ nhỏ, đồng thời việc học qua hình ảnh còn giúp kích thích sự phát triển của bán cầu não phải. Cha mẹ có thể sử dụng các bộ thẻ hình ảnh kết hợp chữ cái, trên mỗi thẻ có chữ và từ vựng minh họa tương ứng.

Tuy nhiên, mỗi lần chỉ nên cho con học khoảng 3–5 thẻ để con tiếp thu nhẹ nhàng, tránh bị quá tải.

4.3. Học qua bài hát, vè

Kho tàng văn hóa Việt Nam có rất nhiều bài thơ, bài hát, bài vè phù hợp với trẻ nhỏ. Bên cạnh hình ảnh, việc học qua âm thanh và nhịp điệu là cách học sinh động, giúp con tiếp thu tự nhiên, ghi nhớ nhanh và nhớ lâu hơn. Có thể kể đến bài “Nu na nu nống, đánh trống phất cờ,…”, “Con gà cục tác lá chanh, con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi,…”. 

4.4. Học qua video – ứng dụng

Không thể phủ nhận công nghệ ngày nay hỗ trợ việc học của trẻ trở nên đơn giản và sinh động hơn. Các video hoạt hình lồng ghép trò chơi và từ vựng giúp con vừa học vừa chơi, không cảm thấy nhàm chán.

Tuy nhiên, đây cũng là con dao hai lưỡi. Cha mẹ chỉ nên cho con sử dụng thiết bị điện tử trong khoảng dưới 30 phút mỗi ngày và luôn có sự giám sát, đồng hành để tránh con lệ thuộc vào màn hình.

4.5. Học qua tình huống đời sống

Ngoài việc học trong sách vở, cha mẹ hãy dạy con ngay trong đời sống để con thấy kiến thức được áp dụng có ích như thế nào. Khi cùng con đi ăn, trong lúc chờ món, cha mẹ có thể hướng dẫn con đọc thực đơn. Trên đường đưa con đến trường, hãy chỉ cho con các biển hiệu và cùng con đọc tên chữ. Khi con đã đọc tương đối thành thạo, cha mẹ có thể nâng cao bằng cách cho con tập viết thư hoặc làm những tấm thiệp đơn giản. Những hoạt động gần gũi này sẽ khiến con cảm thấy thích thú, chủ động học hỏi và ghi nhớ từ vựng một cách tự nhiên hơn.

XEM THÊM: 3 kỹ năng sống cho trẻ cha mẹ nhất định phải dạy trước 18 tuổi

5. Những lỗi cha mẹ hay làm khiến trẻ học mãi không nhớ

5.1. Ép con học quá tải

Trong những cuộc nói chuyện hàng ngày giữa các bậc phụ huynh, cha mẹ rất hay nghe chuyện con nhà người ta rồi về ra sức ép con học. Khi bị căng thẳng, não bộ của trẻ khó tiếp nhận và lưu giữ thông tin mới. Có những lúc con chưa nhớ được chữ nào nhưng vẫn phải ngồi hàng giờ bên bàn học.

Trên thực tế, nếu được nghỉ ngơi hợp lý, ra ngoài vận động, hít thở không khí trong lành, não bộ của trẻ sẽ được thư giãn và khả năng ghi nhớ sẽ phục hồi tốt hơn. Học ít nhưng thoải mái hiệu quả hơn rất nhiều so với học nhiều trong áp lực.

5.2. Không tập trung khi dạy con

Nhiều cha mẹ ngồi dạy con học nhưng tay vẫn cầm điện thoại tranh thủ lướt mạng, xem phim, chơi game. Khi đó, con cũng khó tập trung vì trẻ thường học theo thái độ của người lớn.

Trong khi trẻ lớp 1 phải làm quen cùng lúc với 29 chữ cái và rất nhiều âm, vần mới lạ, việc thiếu sự đồng hành và tập trung từ cha mẹ sẽ khiến con dễ rối, nhanh chán và bỏ cuộc, dẫn đến học mãi vẫn không nhớ.

XEM THÊM: Cách dạy con đúng cách để con phát triển toàn diện

5.3. Thiếu ôn tập lại 

Theo khoa học về trí nhớ, thông tin nếu chỉ được tiếp nhận một lần sẽ nhanh chóng bị não bộ xóa bỏ. Trẻ cần được lặp lại kiến thức nhiều lần theo chu kỳ thì trí nhớ mới được củng cố và lưu giữ lâu dài.

Cha mẹ nên chia nhỏ nội dung, mỗi lần chỉ học khoảng 5 chữ cái hoặc 5 vần, sau đó ôn lại sau 1-2 ngày. Việc ôn tập ngắn, đều đặn giúp não bộ chuyển thông tin từ trí nhớ ngắn hạn sang trí nhớ dài hạn, nhờ đó trẻ nhớ chắc và nhớ lâu hơn.

6. Giải pháp khi cha mẹ dạy mãi con vẫn không đọc được

6.1. Trò chuyện, lắng nghe

Cha mẹ hãy dành thời gian ngồi lại, nhẹ nhàng hỏi con đang gặp khó khăn ở đâu. Có thể con đang vướng mắc tâm lý từ lớp học, bạn bè hoặc cách học ở trường. Khi được lắng nghe, thấu hiểu, con sẽ cảm thấy an toàn hơn để chia sẻ với cha mẹ. 

6.2. Khích lệ sự tiến bộ

Đừng chỉ khen khi con làm đúng hoàn toàn, hãy ghi nhận từng bước tiến nhỏ mỗi ngày. Ví dụ, hôm qua chữ “O” còn lệch, hôm nay đã tròn hơn một chút, cha mẹ có thể đùa vui để con thấy mình đang tiến bộ. Sự động viên đúng lúc sẽ giúp con thêm tự tin và có động lực học tiếp.

6.3. Kiên nhẫn

Dạy con đánh vần ở lớp 1 là một quá trình dài, đòi hỏi cha mẹ cần nhiều kiên nhẫn và bao dung. Mỗi đứa trẻ có tốc độ tiếp thu khác nhau, không nên so sánh hay vội vàng. 

XEM THÊM: Tuyệt chiêu kiểm soát cơn nóng giận để dạy con bằng tình yêu thương

6.4. Tâm lý thoải mái

Hãy xem việc học chữ là khoảng thời gian gắn kết giữa cha mẹ và con. Cùng nhau đọc truyện, đọc to nhỏ, thay đổi giọng bổng trầm để hóa thân thành các nhân vật trong câu chuyện. Khi việc học trở nên vui vẻ, con sẽ hào hứng hơn và chủ động muốn học chữ để tự mình khám phá thế giới xung quanh.

Dạy trẻ lớp 1 đánh vần không cần vội, chỉ cần đúng cách và đủ kiên nhẫn. Khi cha mẹ biến việc học thành niềm vui, con sẽ không còn “học trước quên sau” mà dần ghi nhớ một cách tự nhiên. Mỗi ngày một chút, mỗi tiến bộ nhỏ đều đáng quý – và chính sự đồng hành nhẹ nhàng của cha mẹ sẽ là chìa khóa giúp con tự tin bước vào hành trình biết đọc, biết viết đầy hứng khởi.

Nếu cha mẹ đang loay hoay trong hành trình dạy con học chữ, đừng cố gắng một mình. Hãy để Minh Trí Thành đồng hành cùng bạn thông qua chương trình học miễn phí, nơi cha mẹ được hướng dẫn cách thấu hiểu tâm lý trẻ, áp dụng phương pháp dạy con nhẹ nhàng mà hiệu quả.

Đăng ký tham gia ngay hôm nay để bắt đầu hành trình thay đổi cùng con: https://sukien.minhtrithanh.com/truyenthong?utm_source=blog.