Chẳng có bố mẹ nào muốn con mình sống với thói quen trì hoãn – thứ thói quen âm thầm nhưng mạnh mẽ, ngấm ngầm bào mòn ước mơ, sự tự tin và cả tương lai của con trẻ. Tuy nhiên, nếu bạn nhận thấy con thường xuyên chần chừ, né tránh nhiệm vụ, trốn tránh trách nhiệm, thì đừng vội la mắng hay gắn cho con cái nhãn “lười biếng”. Bởi đằng sau sự trì hoãn đó có thể là nỗi sợ, là áp lực, là sự bối rối mà con chưa biết cách giãi bày. Để giúp con loại bỏ thói quen trì hoãn, cha mẹ có thể cân nhắc áp dụng 7 cách dưới đây – những cách vừa cụ thể, vừa chạm đến tận gốc rễ tâm lý của con. Hãy cùng colanh.vn tìm hiểu chi tiết nhé!
1. Hướng dẫn thực hiện công việc rõ ràng
Nhiều bậc cha mẹ cho rằng con trì hoãn vì lười biếng, nhưng sự thật không phải lúc nào cũng vậy. Rất nhiều lần, trẻ không làm ngay đơn giản vì con không biết bắt đầu từ đâu, không hiểu phải làm thế nào. Cảm giác đó cũng giống như chính chúng ta ngày trước, khi lần đầu làm một việc mới, loay hoay, bối rối và sợ sai.
Vậy mà đôi khi, vì quá nóng ruột, chúng ta lại vội vàng trách mắng: “Sao con mãi không chịu làm?”, “Con lề mề quá!” – những lời này chỉ khiến con thêm áp lực, mất phương hướng, và rồi trì hoãn lại càng kéo dài hơn.
Điều con cần không phải là những lời thúc ép, mà là sự chỉ dẫn cụ thể, rõ ràng.
Thay vì chỉ nói “Con đi dọn phòng đi” hay “Con làm bài tập đi”, hãy:
Ngồi xuống cùng con.
Giải thích cụ thể từng việc con cần làm: “Trước tiên, con nhặt hết quần áo bỏ vào giỏ. Sau đó, gom đồ chơi vào hộp. Cuối cùng, mình quét sàn sạch sẽ.”
Làm mẫu một vài bước ban đầu, để con hình dung rõ ràng hơn.
Nhẹ nhàng động viên: “Mẹ tin con làm được. Nếu có chỗ nào chưa biết, cứ hỏi mẹ nhé.”
Khi con hiểu mình phải làm gì, từng bước ra sao, nỗi lo lắng trong con sẽ tự nhiên biến mất. Con sẽ cảm thấy dễ dàng hơn để bắt đầu và có động lực hoàn thành công việc.
Chỉ cần bạn bớt một chút vội vàng, thêm một chút kiên nhẫn, bạn sẽ thấy con thay đổi. Từ một đứa trẻ chần chừ, ngại ngần, con sẽ trở thành người chủ động, tự tin từng chút một.
2. Chấp nhận bản thân
Có rất nhiều đứa trẻ trì hoãn không phải vì chúng lười biếng hay thiếu trách nhiệm, mà vì con mang trong mình một nỗi sợ hãi rất lớn – sợ thất bại. Con sợ mình làm không tốt, sợ bị so sánh với bạn bè, sợ bị chê bai, và sợ ánh mắt thất vọng của cha mẹ. Càng sợ hãi, con càng thu mình lại, càng trì hoãn để tránh đối diện với cảm giác không đủ tốt. Đôi khi, kỳ vọng vô hình từ cha mẹ cũng là yếu tố khiến con cảm thấy nặng nề.
Lúc này, điều con cần nhất không phải là sự thúc ép, trách móc, mà là sự thấu cảm, vòng tay đủ rộng để con cảm thấy an toàn. Hãy ngồi xuống, nhìn vào mắt con và nói: “Không ai trên đời này làm mọi việc hoàn hảo ngay từ lần đầu. Điều quan trọng là con dám bắt đầu.” Dạy con hiểu rằng sai lầm không phải là điều đáng xấu hổ, mà là cơ hội để học hỏi và trưởng thành.
Khi con học được cách chấp nhận bản thân – cả những điểm mạnh lẫn yếu – con sẽ dần tự tin và không bị nỗi sợ trói buộc. Và cha mẹ chính là người bạn đồng hành kiên nhẫn nhất giúp con hiểu rằng giá trị của con không nằm ở việc làm đúng hay sai, mà ở sự nỗ lực và lòng tin yêu vào chính mình.
Tham khảo: Giúp con thoát khỏi game
3. Dạy trẻ tự quản lý thời gian
Một trong những lý do khiến trẻ trì hoãn là vì con cảm thấy bị ngợp. Khi đối mặt với quá nhiều công việc và thời gian có hạn, trẻ sẽ cảm thấy như mình đang đối diện với một “ngọn núi công việc” không biết phải bắt đầu từ đâu.
Thay vì quát mắng hay thúc ép con, cha mẹ hãy kiên nhẫn dạy con kỹ năng quản lý thời gian – một kỹ năng quý giá cho cả cuộc đời. Hãy ngồi xuống bên con và lập kế hoạch cho một ngày, giúp con phân chia thời gian cho các công việc như học tập, vui chơi, nghỉ ngơi. Khi mọi thứ được sắp xếp rõ ràng, con sẽ cảm thấy an tâm hơn và biết cách hành động chủ động.
Ví dụ, nếu tối nay con muốn tham gia sinh nhật bạn, hãy cùng con lập kế hoạch: “Trước 5 giờ chiều, con cần hoàn thành bài tập. Sau đó, chúng ta sẽ kiểm tra một chút trước khi con đi.” Khi mọi thứ được phân chia hợp lý, con sẽ nhận ra rằng để có được những niềm vui thì cũng cần có sự chuẩn bị và trách nhiệm.
4. Ngăn chặn tâm lý ỉ lại
Tâm lý ỉ lại là một trong những yếu tố cản trở sự phát triển của con. Khi trẻ quen với việc “sẽ có người khác làm giúp mình”, chúng trở nên thụ động và trì hoãn. Điều này không phải tự nhiên mà có. Chính sự nuông chiều, bao bọc và làm thay việc của cha mẹ đã vô tình tạo ra thói quen này.
Để giúp con bỏ thói quen trì hoãn, cha mẹ cần thay đổi cách cư xử. Đừng làm thay con, hãy để con tự làm, dù kết quả không hoàn hảo. Cứ để con tự chịu trách nhiệm cho những việc nhỏ trong ngày, như gấp quần áo hay chuẩn bị cặp sách. Mỗi khi con tự hoàn thành một công việc, dù là nhỏ, cảm giác “mình làm được” sẽ giúp nuôi dưỡng tinh thần chủ động và ý chí hành động.
5. Loại bỏ thói quen xao nhãng
Trong thế giới hiện đại, nơi mà mỗi đứa trẻ chỉ cần giơ tay là chạm tới vô vàn trò giải trí, sự xao nhãng đã trở thành một cơn sóng ngầm âm thầm cuốn trôi sự tập trung của con trẻ. Những trò chơi điện tử, mạng xã hội, những video ngắn vui nhộn,… tất cả như những cơn gió mạnh cuốn phăng đi sự kiên trì, cuốn con ngày càng xa rời những nhiệm vụ cần hoàn thành. Không ít lần, chính người lớn chúng ta cũng chao đảo trước cám dỗ ấy, huống gì là những tâm hồn còn non trẻ?
Vì vậy, một trong những bài học quan trọng nhất cha mẹ cần dạy con, đó chính là kỹ năng từ bỏ sự xao nhãng. Hãy ngồi xuống, nhẹ nhàng chia sẻ cùng con: “Khi con học bài, điện thoại hãy để sang phòng khác. Khi con làm việc, hãy tắt tivi. Khi đã quyết tâm làm một việc, hãy cho phép mình chỉ tập trung vào nó.” Hãy giúp con hiểu rằng, sự tập trung là một loại sức mạnh – sức mạnh để chinh phục ước mơ, đạt được những điều tưởng chừng xa vời.
Dĩ nhiên, hành trình rèn luyện này sẽ không dễ dàng. Sẽ có những lần con vùng vằng, khóc lóc, nổi giận vì phải tạm rời xa những thứ hấp dẫn kia. Sẽ có những khoảnh khắc bạn cảm thấy mềm lòng, muốn chiều theo mong muốn của con. Nhưng xin hãy kiên trì. Mỗi lần bạn kiên định cùng con, chính là mỗi lần bạn đặt một viên gạch vững chắc cho tương lai tự chủ, bền bỉ của con.
6. Lên kế hoạch thực hiện công việc
Nếu bạn chỉ dặn con “ở nhà làm bài tập đi nhé”, thì xác suất cao là con sẽ trì hoãn. Nhưng nếu bạn giao cho con một kế hoạch cụ thể, ghi rõ từng việc cần làm và mốc thời gian hoàn thành, mọi thứ sẽ khác.
Ví dụ:
-
3h00 – 4h00: Làm bài tập Toán.
-
4h00 – 4h30: Dọn dẹp bàn học.
-
4h30 – 5h00: Chuẩn bị đồ đi sinh nhật.
Khi mọi công việc đều được định hình rõ ràng như vậy, trẻ sẽ dễ dàng hành động và hình thành thói quen làm việc đúng deadline – một thói quen cực kỳ quan trọng trong cuộc sống sau này.
7. Chỉ ra tác hại của thói quen trì hoãn
Cuối cùng, để con hiểu được mức độ nghiêm trọng của thói quen trì hoãn, bạn cần chỉ ra hậu quả một cách chân thành và thấu cảm, không phải qua những lời trách móc hay giận dữ. Trẻ sẽ chỉ thực sự thay đổi khi chúng nhận ra rằng hành động trì hoãn không chỉ ảnh hưởng đến công việc trước mắt, mà còn tác động sâu sắc đến tương lai của chính mình.
Bạn có thể bắt đầu bằng những câu chuyện thực tế, những tấm gương về những người đã mất đi cơ hội lớn trong cuộc đời chỉ vì thói quen trì hoãn. Hãy kể cho con nghe về những người bạn, những nhân vật trong lịch sử, hay thậm chí là những câu chuyện trong phim, nơi việc trì hoãn dẫn đến sự tiếc nuối vô tận, mất mát cơ hội, hoặc thậm chí là sự thất bại. Hãy để con thấy rằng mỗi phút chần chừ hôm nay có thể đổi lấy những hối tiếc lớn sau này, và đôi khi, một cơ hội quý giá chỉ đến một lần trong đời.
Tuy nhiên, đừng chỉ nói suông. Hãy đồng hành cùng con, từng bước một, giúp con cảm nhận được niềm vui khi vượt qua sự trì hoãn. Mỗi khi con thực hiện xong một công việc mà trước đây con đã trì hoãn, hãy khen ngợi và khuyến khích con, để con hiểu rằng niềm vui thực sự đến từ việc chiến thắng chính bản thân mình. Việc nhỏ mỗi ngày sẽ dần dần hình thành thói quen tích cực, và cuối cùng, con sẽ nhận ra rằng hành động ngay lập tức mang lại cảm giác hài lòng, tự hào, thay vì sự ân hận.
Hãy để con hiểu rằng: “Chỉ có hành động mới có thể đưa con đến gần mục tiêu của mình, và mỗi lần trì hoãn chỉ là một bước lùi trong hành trình thành công.”
Giúp con loại bỏ thói quen trì hoãn không phải là chuyện ngày một ngày hai. Đó là một hành trình đòi hỏi sự thấu hiểu, kiên nhẫn và cả lòng tin yêu sâu sắc từ cha mẹ.
Hãy nhớ: Khi bạn kiên trì gieo mầm hôm nay, ngày mai con bạn sẽ có thể bước đi trên chính đôi chân mình, vững vàng, mạnh mẽ và đầy tự tin.
Tham khảo:
