Trong quá trình đồng hành cùng hàng nghìn học viên, cô Lanh đã chỉ ra 5 mô thức sa lưới, chính là những khuôn mẫu vô thức khiến nhiều người lặp lại chính nỗi đau mà họ từng chứng kiến. Những mô thức cảm xúc, hành vi tiêu cực không chỉ ảnh hưởng đến bản thân, mà còn tiếp tục tái diễn trong cuộc sống của con. Cùng colanh.vn tìm hiểu về 5 mô thức sa lưới này để hiểu rõ và chữa lành, để mỗi người có thể mở ra một hành trình sống tự do, hạnh phúc và biết yêu thương hơn.
Tổng quan về mô thức sa lưới
“Mô thức sa lưới” là những khuôn mẫu hành vi, cảm xúc và niềm tin tiêu cực được con vô thức hấp thụ từ cha mẹ trong quá trình lớn lên. Vô thức không phân biệt thích hay không thích, nó chỉ ghi nhận và lưu giữ toàn bộ trải nghiệm cảm xúc mà ta từng chứng kiến.
Theo cô Lanh, vô thức chiếm hơn 90% và là người thực thi mệnh lệnh, điều khiển hành vi. Vì vậy, khi bị mắc kẹt trong mô thức, ta dễ lặp lại cùng một vấn đề trong mối quan hệ. Nếu không nhận diện và chỉnh sửa, ta dễ mắc kẹt trong những mô thức hành vi tiêu cực. Chúng không chỉ ảnh hưởng đến cha mẹ mà còn có thể gây ra hệ lụy đến con cái.
Chẳng hạn, một người con từng chứng kiến cha mẹ cãi vã có thể sợ yêu, sợ kết hôn hoặc chọn người bạn đời có tính cách giống cha/mẹ. Dù ý thức muốn khác đi, nhưng vô thức lại kéo họ trở về mô hình quen thuộc, nơi từng ghi dấu tổn thương. Và kết quả là cuộc hôn nhân của họ cũng lặp lại tương tự.
5 mô thức sa lưới là gì?
Con gái với Mẹ
Đây là mô thức mà con gái vô thức sao chép cách đối xử của mẹ và sau này áp dụng lên chính cuộc sống của mình.
Trong chương trình chia sẻ của mình, cô Lanh đã kể lại câu chuyện của một học viên. Chị luôn cảm thấy chồng “yếu đuối và kém cỏi”, thường xuyên chê bai, phàn nàn và coi thường anh ấy.
Chỉ khi được cô Lanh khai mở, cô mới nhận ra mình đang lặp lại hình ảnh của mẹ. Mẹ của chị là trụ cột kinh tế của gia đình nên cũng thường phàn nàn về chồng, mẹ chị cũng từng nói y hệt như thế về cha.
Và kết quả chị nhận được là một cuộc hôn nhân nguội lạnh. Người chồng dần mất tự tin, trở nên thụ động và tự ti.
Cô Lanh nói: “Nếu mẹ cam chịu, con gái cũng học cách cam chịu. Mẹ nhu nhược, con cũng nhu nhược…”. Mô thức không mất đi, nó chỉ chuyển vai từ mẹ sang con gái.
Con gái với Cha
Mô thức này khiến con gái vô thức thu hút một người chồng có hành vi giống hệt cha mình, kể cả những tính cách tiêu cực.
Một học viên từng mất ngủ triền miên sau ly hôn vì chồng ghen tuông, bạo lực. Khi chữa lành cùng cô Lanh, cô nhận ra: cha mình cũng từng ghen tuông và nóng nảy như thế. Nhiều người cũng nhận xét người chồng giống cha của chị.
Khi nhận diện được mình đang mắc kẹt trong mô thức sa lưới “con gái với Cha”, cô gửi lời xin lỗi và tha thứ cho cha, cho chồng cũ. Kỳ diệu thay, cô ngủ ngon trở lại và sau đó tái hôn với một người đàn ông tử tế, nhẹ nhàng.
Con trai với Mẹ
Đây là một trong 5 mô thức sa lưới mà cô Lanh gặp rất nhiều trong hành trình sự nghiệp của mình. Mô thức này thường dẫn đến những xung đột trong mối quan hệ mẹ chồng – nàng dâu. Mô thức sa lưới “con trai với Mẹ” thường khiến con trai mắc kẹt trong nỗi đau “tử vì đạo”.
Nguồn gốc sâu xa là người mẹ từng nuôi con bằng nước mắt, bằng than vãn với câu cửa miệng: “Cực khổ lắm mới nuôi được mày”. Và người con trai lớn lên với cảm giác “mắc nợ” mẹ. Con trai luôn cố làm mẹ vui lòng, cảm giác “mẹ đã khổ vì mình”, thậm chí là hy sinh hạnh phúc của vợ.
Con trai với Cha
Mô thức sa lưới con trai với Cha chính là việc con trai “sao chép hành vi” từ cha của mình. Con trai học lại cách cư xử của cha, rồi tái hiện trong hôn nhân sau này.
Một người đàn ông thường xuyên quát vợ, chửi con chính là lặp lại y hệt cách cha từng đối xử với mẹ mình. Dù anh ghét điều đó, nhưng khi tức giận, phản ứng cũ lại trỗi dậy. Nếu không kéo ra khỏi một mô thức sa lưới này, vòng lặp bạo lực và tổn thương tiếp tục kéo dài qua các thế hệ.
Con cái với mối quan hệ của Cha Mẹ
Đây là mô thức sâu nhất và phổ biến nhất trong 5 mô thức sa lưới. Khi trẻ lớn lên trong một môi trường cha mẹ không hạnh phúc: thường xuyên cãi vả, to tiếng, bạo lực. Con sẽ lớn lên với hình ảnh méo mó về hôn nhân.
Mô thức này ảnh hướng đến cuộc sống hôn nhân của con cái sau này. Nếu cha mẹ bạo lực, con có thể thu hút người bạn đời bạo lực. Nếu cha mẹ im lặng, con cũng chọn cách im lặng khi gặp mâu thuẫn.
Một học viên của cô Lanh từng chia sẻ: “Em từng sợ kết hôn vì nghĩ rằng gia đình nào rồi cũng tan vỡ như cha mẹ em.” Sau khi nhận diện mô thức và gửi lời tha thứ cho cả hai, cô đã mở lòng, bắt đầu hành trình xây dựng tình yêu an toàn và bình an.
“Mở khóa” hạnh phúc từ việc hiểu mô thức sa lưới
Có thể thấy, 5 mô thức sa lưới với những hành vi, cảm xúc tiêu cực sẽ có tác động liên thế hệ. Khi cha mẹ không nhận diện được mô thức, họ sẽ sống lại câu chuyện cũ của chính cha mẹ mình: lặp lại tình yêu thương sai cách, dễ tổn thương trong hôn nhân, mất kết nối với các con,…
Các con cũng vô thức tiếp nhận những điều tiêu cực thông qua “mô thức sa lưới” từ cha mẹ lặp lại ông bà. Con tự ti, sợ bị bỏ rơi, hoặc quá lệ thuộc tình cảm. Khó xây dựng mối quan hệ lành mạnh, dễ lặp lại mô thức cũ khi trưởng thành.
Như vậy, mô thức sa lưới không chỉ ảnh hưởng một thế hệ mà có thể truyền qua ba, bốn đời, nếu không ai dừng lại để chữa lành. Hiểu và chữa lành 5 mô thức sa lưới không chỉ giúp ta tự do khỏi tổn thương, mà còn mở ra con đường hạnh phúc cho con cái.
Nếu bạn đang muốn hiểu sâu hơn về mô thức của chính mình, hãy tìm đến những chia sẻ và hướng dẫn từ cô Nguyễn Thị Lanh trong chương trình: “Phụ nữ tỉnh thức”. Tại đây, bạn cũng học được cách tìm lại bình an, hàn gắn tổn thương, thoát ra khỏi 5 mô thức sa lười và viết lại hành trình yêu thương của cuộc đời mình.
