Trong cuộc đời, ai cũng sẽ trải qua những khoảnh khắc đau đớn tưởng như không thể đứng dậy. Trong các chương trình chia sẻ của mình, Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Lanh đã nhắc đến khái niệm “5 giai đoạn khổ đau” của phụ nữ. Hiểu và nhận diện 5 giai đoạn này là cách để mỗi người học cách chữa lành, chấp nhận và tìm lại bình an trong tâm hồn.
Hiểu về 5 giai đoạn khổ đau
“5 giai đoạn khổ đau” (hay 5 giai đoạn khóc thương) là hành trình tự nhiên mà con người trải qua khi đối diện với mất mát, dù là mất người thân, mất niềm tin hay mất một phần của chính mình. Đây không phải là một khuôn mẫu để né tránh nỗi đau mà là bản đồ giúp chúng ta đi từ chối bỏ đến chấp nhận, từ giận dữ đến bình an. 5 giai đoạn này là gì?
Giai đoạn khước từ
Khi nỗi đau ập đến, phản ứng đầu tiên của chúng ta thường là chối bỏ sự thật. Khước từ giúp tâm trí kịp thích nghi trong những ngày đầu tiên, nhưng nếu ở lại quá lâu, nó biến thành ảo vọng, khiến nỗi đau càng thêm bền chặt.
Cô Lanh đã chia sẻ câu chuyện đầy xúc động về một người mẹ hóa điên vì mất con. Khi con trai 3 tuổi mất trên đường đi cấp cứu, người mẹ như chết lặng. Và sau đó là chuỗi ngày tháng chị “khước từ nỗi đau”. Chị luôn nghĩ con còn sống, nhận bất kỳ đứa trẻ nào qua ngõ là con.
Giai đoạn giận dữ
Giai đoạn tiếp theo khi đối mặt với khổ đau của phụ nữ là giai đoạn giận giữ. Lúc này, cảm xúc giận dữ thường bùng lên mạnh mẽ, cho phép mình tức giận với mọi thứ xung quanh, với cả thế giới. Sự tức giận này không phải là điều xấu, mà là cách tâm trạng đang cố gắng lấy lại quyền quyển soát trong thế giới hỗn loạn.
Người mẹ, người vợ có thể trút giận lên chính bản thân, lên những người xung quanh hoặc thậm chí lên cả số phận. Có người mẹ đau khổ vì chồng ngoại tình đã trút sự tức giận của mình lên mọi thứ: mắng chửi con, mắng chửi cha mẹ thậm chí là những người không liên quan.
Giai đoạn thương lượng
Sau giận dữ, chị em phụ nữ sẽ bước vào giai đoạn thương lượng. Đây chính là lúc, ta cố gắng mặc cả với số phận, mong điều kỳ diệu xảy ra.
Trong giai đoạn này, người phụ nữ sẽ xuất hiện những câu nói như: “Xin cho con thêm cơ hội”, “Giá mà…”, “Tôi xin đổi 3 năm cuộc đời để…” Tất cả những sự cầu nguyện, sự thương lượng này là biểu hiện trái tim đang tìm cách bảo vệ tình yêu và niềm hy vọng.
Giai đoạn phiền muộn
Khi cầu xin không còn sức nặng, phiền muộn có thể kéo dài, khiến tâm hồn rơi vào tuyệt vọng. Giai đoạn phiền muộn là giai đoạn phụ nữ ở lại lâu nhất trong 5 giai đoạn khổ đau. Nếu không chữa lành sẽ mắc kẹt tại đây, dễ bị trầm cảm và người ta vẫn mãi chìm đắm trong đau khổ.
Dấu hiệu nhận biết giai đoạn này, là người ta có thể mất hứng thú với mọi thứ, thu mình trong thế giới riêng như một cách né tránh nỗi đau. Như câu chuyện của chị Quỳnh, 11 năm mặc áo đen, 11 năm không có một nụ cười. Cú sốc về sự ra đi của chồng và con trong một ngày đã khiến chị đau đớn, mắc kẹt trong giai đoạn phiền muộn hơn chục năm trời.
Giai đoạn chấp nhận sự thật
Chấp nhận không có nghĩa là hết buồn mà là sống cùng nỗi đau. Khi bước đến giai đoạn này, cảm xúc không còn bị cuốn theo cơn sóng giận dữ hay phiền muộn. Người phụ nữ đang chấp nhận bản thân có nỗi đau ấy, sống cùng nỗi đau ấy.
Một người phụ nữ bị bệnh hiểm nghèo, chị sẽ trải qua 5 giai đoạn khổ đau thế nào? Thoạt đầu, chị sẽ phủ nhận điều này, mình ăn uống điều độ, tập thể thao lành mạnh thế cơ mà. Có lẽ bác sĩ chẩn đoán sai.
Tiếp theo, chị sẽ giận giữ, tại sao tôi lại bị bệnh rồi trút giận lên mọi người. Giai đoạn đánh đổi, chị ước gì mình chưa từng phát hiện ra, xin đánh đổi để được ở bên cạnh gia đình thêm mấy năm nữa.
Rồi qua giai đoạn suy sụp, chị chẳng thiết làm gì nữa, cố gắng cũng không có ích gì. Và cuối cùng, đến giai đoạn chấp nhận. Chị chấp nhận mình bị bệnh này rồi, không thể thay đổi được nữa, mình chỉ chờ ngày thần chết gọi tên thôi.
Làm sao để bước ra khỏi nỗi đau?
Bạn vẫn còn nỗi đau, bạn vẫn còn đau khổ tức là bạn đang giao tiếp sai với chính mình. Để thoát khỏi ra điều này, bạn cần “tốt nghiệp nỗi đau”, chữa lành và yêu lại chính mình.
Chị em cần nhận diện đúng giai đoạn mình đang trải qua và không phán xét cảm xúc của bản thân. Bạn đang ở giai đoạn nào trong 5 giai đoạn khổ đau? Mỗi cảm xúc giận, buồn, lo sợ đều đáng được lắng nghe. Khi thừa nhận nó, bạn mới có thể chữa lành.
Và quan trọng nhất, nuôi dưỡng niềm tin rằng mọi mất mát đều chứa đựng một bài học, một món quà để chúng ta trưởng thành hơn. Chỉ có bạn mới có thể giúp mình bước ra khỏi những tổn thương và đau khổ.
Hành trình này có thể bắt đầu từ việc thấu hiểu bản thân, kết nối lại cảm xúc và tìm thấy sự bình an tận sâu từng tế bào. Chương trình “PHỤ NỮ TỈNH THỨC” của học viện Minh Trí Thành là một nơi để bạn được hướng dẫn từng bước. Dưới sự dẫn dắt của Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Lanh, bạn học được cách yêu thương bản thân, thoát khỏi những vấn đề đau khổ hiện tại và vun đắp hạnh phúc cho gia đình.
Nếu bạn đang ở giữa nỗi đau, hãy cho phép mình được chữa lành từ hôm nay.
