Việc trẻ phát triển vào giai đoạn “thời kỳ chống đối” thường diễn ra khi họ đã đạt độ tuổi khoảng từ 14-15. Đôi khi, việc cha mẹ cố gắng giải quyết vấn đề chỉ khiến cho tình huống trở nên căng thẳng hơn. Thực tế, bạn hoàn toàn có thể dễ dàng đồng hành và vượt qua giai đoạn này và giúp trẻ thông minh , miễn là bạn biết cách ứng xử một cách linh hoạt và tôn trọng tâm lý của con
Theo chuyên gia Lynne Azarchi, quan trọng nhất là bạn phải chấp nhận rằng không có ai sinh ra đã hoàn hảo. Con cái của bạn cũng sẽ có những lúc đưa ra các quyết định sai lầm. Chìa khóa để thay đổi tâm trạng của trẻ phụ thuộc vào cách bạn ứng phó và xử lý những tình huống như vậy.
Dưới đây là những điều mà các bậc cha mẹ nên áp dụng:
1. Tập trung vào hành vi của con cái
Hãy tập trung vào hành vi của con cái khi bạn muốn khen ngợi hoặc phê bình con. Thay vì chỉ dùng lời khen tổng thể như “Con ngoan quá!” hãy dành một chút thời gian để khen ngợi những hành vi cụ thể. Ví dụ, bạn có thể nói “Con đã cất dọn đồ chơi một cách tốt lắm!” thay vì lời khen tổng thể.
Tương tự, khi bạn cần phê bình con, hãy tập trung vào phê bình “hành vi” của con thay vì phê bình “con người” của con. Thay vì nói, “Con hư quá, con là một người anh tồi,” hãy nói, “Mẹ không thích cách con đánh em mình, đó không phải là cách thích hợp để hành xử.”
Việc này giúp trẻ hiểu rõ hơn về những hành vi cụ thể mà con cần thay đổi để cải thiện bản thân, thay vì bị đánh giá một cách máy móc là “ngoan” hoặc “hư.” Mục tiêu của chúng ta là giúp con phát triển nhận thức về hành vi của con và khám phá cách tự thay đổi để trở nên tốt hơn.
2. Tận dụng cảm giác áy náy, thay vì sự xấu hổ
Tận dụng cảm giác áy náy thay vì sự xấu hổ có thể là một cách hiệu quả để thúc đẩy con trẻ hành động tích cực. Theo giáo sư tâm lý học Adam Grant, sự xấu hổ có thể khiến trẻ trở nên nông nổi và gây ra những hậu quả không mong muốn. Tuy nhiên, cảm giác áy náy có thể trở thành một động lực mạnh mẽ nếu được sử dụng một cách khôn ngoan.
Ông giải thích rằng, nếu khi con làm sai điều gì đó, cha mẹ liên tục nhắc nhở về hành vi đó, trẻ có thể cảm thấy xấu hổ và phản kháng. Điều này có thể dẫn đến tình trạng phản nghịch, khiến trẻ muốn làm ngược lại những gì được nói.
Một cách tiếp cận khác là cha mẹ giải thích cho con biết về hậu quả không tốt mà hành vi sai lầm có thể gây ra, cũng như cách nó ảnh hưởng xấu đến mọi người xung quanh. Điều này có thể khiến trẻ cảm thấy áy náy và sẵn sàng thay đổi hành vi của mình. Adam Grant nhấn mạnh, “Khi con cảm thấy áy náy, con có xu hướng hối hận và đồng cảm với người mà con đã làm tổn thương, cũng như cố gắng sửa chữa để đảm bảo điều đó không tái diễn.”
3. Xây dựng giá trị cho con
Theo Grant, cha mẹ nên khuyến khích con cái tham gia vào các công việc hàng ngày ngay từ khi còn rất nhỏ, đặc biệt là từ khi họ bắt đầu biết đi và trước khi bước vào môi trường mẫu giáo.
Bằng cách này, trẻ sẽ học cách giúp đỡ người khác, chia sẻ công việc chung, và trải nghiệm sự hài lòng từ việc cống hiến cho người khác. Con sẽ phát triển niềm vui, tự tin hơn khi thấy mình có khả năng đóng góp ý nghĩa vào cuộc sống hàng ngày.
Ngoài ra, cha mẹ có thể tăng cường nhận thức về giá trị của con bằng cách đặt câu hỏi như “Con có thể dành thời gian chơi với em một lát để giúp mẹ hoàn thành công việc của mình không?”
Lynne Azarchi cũng chia sẻ, “Tôi ước rằng mình đã nhận thức được điều này sớm hơn. Như vậy, tôi đã không phải mải mê tranh cãi với con cái khi chúng lớn lên mà không có thói quen giúp đỡ công việc trong nhà.”
Cô lưu ý, “Hãy học từ sai lầm của tôi và bắt đầu yêu cầu con cái tham gia vào những công việc đơn giản, ngay từ khi con còn rất nhỏ,” để tránh tình huống không cần thiết trong tương lai.
4. Chia sẻ cảm xúc
Đây là một gợi ý tuyệt vời trong việc nuôi dạy con, đến từ Tiến sĩ Markus Paulus, một giáo sư tâm lý học phát triển tại Đại học Ludwig Maximilian ở Munich, Đức. Ông ấy đề xuất rằng các gia đình nên thường xuyên tổ chức các cuộc trò chuyện cởi mở giữa cha mẹ và con cái, để giúp mọi người hiểu về cảm xúc của nhau.
Ví dụ, nếu con trai của bạn la hét với em gái, hãy hỏi con bạn cảm thấy thế nào trong khoảnh khắc đó. Điều này giúp con hiểu rằng hành động của con ảnh hưởng đến người khác và khám phá cảm xúc của mọi người trong gia đình.
Các cuộc trò chuyện như vậy sẽ giúp trẻ phát triển sự đồng cảm và khám phá thế giới phong phú của cảm xúc.
Trong một nghiên cứu, các chuyên gia đã quan sát các bậc cha mẹ đọc sách tranh cho con cái của họ từ khi còn nhỏ. Họ phát hiện rằng, những đứa trẻ được khuyến khích thảo luận về cảm xúc trong sách thường có xu hướng chia sẻ và thể hiện tình cảm nhiều hơn và thường xuyên hơn.
5. Tránh “hối lộ” con
Thỉnh thoảng, cha mẹ có thể bị áp lực và muốn thấy kết quả ngay trong quá trình nuôi dạy con cái. Do đó, họ có thể dễ dàng bỏ rơi việc cố gắng sửa chữa hành vi xấu của con và chuyển sang sử dụng phương pháp “hối lộ” khi muốn con làm điều gì đó tốt. Tuy nhiên, theo cô Lanh, đây là một thói quen không nên thực hiện.
Sử dụng “hối lộ” để động viên con là một chiến lược chỉ hiệu quả trong ngắn hạn. Hành vi tốt nên trở thành thói quen, thay vì một điều kiện được thỏa thuận bằng món đồ chơi hoặc đồ ăn yêu thích. Thay vào đó, cha mẹ nên khám phá và kích thích sự mong muốn tự nhiên của trẻ để làm điều tốt, từ đó giúp họ phát triển thói quen tích cực trong cuộc sống.
TẶNG MIỄN PHÍ KHÓA HỌC ONLINE:CHA MẸ THÔNG THÁI – TRỊ GIÁ “5.000.000Đ”
