Con ngoan thông minh luôn là niềm mong mỏi của các bậc cha mẹ. Nhưng đôi khi, trong hành trình nuôi dạy, chúng ta dễ rơi vào vòng xoáy so sánh, áp đặt, hay nóng giận. Con thì ngày càng chống đối hoặc thu mình, còn cha mẹ lại cảm thấy bất lực. Sự thật là để con thực sự ngoan ngoãn và phát triển trí tuệ, yếu tố quan trọng nhất không phải là những “chiêu thức” kỷ luật, mà nằm ở chính sự trưởng thành và cách cha mẹ đồng hành cùng con. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu 3 bí quyết quan trọng trong cách dạy con ngoan thông minh.
Sự trưởng thành của cha mẹ là yếu tố quan trọng nhất
Theo chia sẻ cô Nguyễn Thị Lanh, trong hành trình nuôi dạy con cái, điều quan trọng nhất là sự trưởng thành của cha mẹ rồi mới đến dưỡng dục con cái. Trưởng thành ở đây là trưởng thành về mặt tinh thần, về mặt tâm hồn. Chính cha mẹ cũng từng gặp những tổn thương từ quá khứ: bị cha mẹ áp đặt, cha mẹ la mắng,… Và cha mẹ cũng vô tình lại đem những tổn thương ấy “áp dụng” vào con mình.
Nhiều cha mẹ thường nghĩ rằng muốn con ngoan thì phải rèn thật nghiêm, muốn con thông minh thì phải cho học thật nhiều. Nhưng càng kỳ vọng, càng ép buộc, con càng phản kháng hoặc áp lực. Sự trưởng thành này thể hiện ở việc, cha mẹ “buông bỏ” được những ký ức tổn thương từ quá khứ. Cách cha mẹ kiểm soát cơn nóng giận để dạy con, biết dừng lại trước khi quát mắng, biết xin lỗi khi mình sai.
Trưởng thành cũng có nghĩa là cha mẹ dám nhìn lại bản thân. Khi thấy con hay cáu gắt, thay vì quy kết “Con hư quá!”, cha mẹ có thể tự hỏi: “Có phải mình cũng hay cáu gắt, nên con học theo?”.
Một cha mẹ minh triết không cần phải hoàn hảo, mà cha mẹ giải phóng được hoàn toàn những tổn thương bên trong. Cha mẹ cần đủ dũng cảm để thừa nhận điểm yếu của mình và cùng con lớn lên. Khi cha mẹ thay đổi, trái tim của cha mẹ mở rộng, con sẽ tự nhiên điều chỉnh theo. Đây chính là bí quyết quan trọng trong cách dạy con ngoan, thông minh.
“Nhìn cây sửa đất, nhìn con sửa mình”
Trong hành trình trưởng thành, trẻ em không nghe lời, trẻ em nhìn và làm theo. Điều này có nghĩa là con học từ hành động của cha mẹ nhiều hơn là từ lời nói. Cha mẹ muốn tìm cách dạy con ngoan thông minh nhưng lại chưa biết mình chính là tấm gương, là “bài học” của con.
Ngược lại, con cái cũng là “cái gương” cho cha mẹ soi lại mình, con là bối cảnh để mình nhìn ra những điều xấu bên trong mình. Con không ngoan, con không thông minh không phải là “lỗi do con”. Mà sâu thẳm trong đó, chính cha mẹ cũng chưa thực sự hoàn thiện.
Cha mẹ luôn dặn dò con “Đừng cãi nhau, anh em phải yêu thương nhau”. Nhưng cha mẹ lại thường xuyên to tiếng với nhau, con sẽ học cách to tiếng. Nếu cha mẹ dạy con: “Con phải biết ngoan ngoãn, lễ phép với người lớn”, nhưng lại cư xử thiếu tôn trọng với người khác, con sẽ không thể thực sự hiểu lễ phép là gì.
Cũng giống như cây xanh không thể lớn mạnh nếu đất khô cằn, một đứa trẻ cũng không thể phát triển toàn diện nếu cha mẹ chưa học cách nuôi dưỡng chính mình. “Nhìn cây sửa đất, nhìn con sửa mình” chính là lời nhắc nhở đầy sức nặng. Con chính là tấm gương phản chiếu của cha mẹ. Không có cách dạy con ngoan thông minh bằng cách cha mẹ trở thành “phiên bản hoàn hảo nhất của mình”.
Thực sự chạm tới trái tim của con
Để dạy con ngoan và thông minh, cha mẹ cần nhiều hơn những lời dạy dỗ khô khan. Con cần được thấu hiểu, đồng hành và dẫn dắt bằng sự chân thành.
Cha mẹ thấu hiểu, lắng nghe bằng trái tim
Một đứa trẻ bướng bỉnh thường không thực sự “hư”, mà đang muốn phản ánh lại cho cha mẹ: “Xin hãy hiểu con”. Khi cha mẹ chỉ nhìn vào hành vi bề ngoài, chúng ta dễ bỏ lỡ thông điệp ẩn giấu. Con không chịu học có thể vì con mệt, con bướng bỉnh có thể vì con đang muốn được chú ý.
Thấu hiểu bắt đầu từ việc lắng nghe. Khi con kể chuyện, hãy đặt điện thoại xuống, nhìn vào mắt con và lắng nghe. Đôi khi cha mẹ không cần phải đưa ra lời khuyên ngay, chỉ cần nghe con thực sự. Khi được thấu hiểu, con sẽ cảm thấy mình có chỗ dựa an toàn, từ đó dễ mở lòng và hợp tác.
Đồng hành cùng con, thay vì “làm thay con”
Một đứa trẻ ngoan, thông minh sẽ cần có những bài học về sai lầm, có khả năng tự quyết định và chịu trách nhiệm. Nhưng nhiều khi, vì lo lắng, vì sợ con vất vả, cha mẹ làm thay con quá nhiều. Kết quả là con mất cơ hội rèn luyện tính tự lập và sự sáng tạo. Đồng hành không có nghĩa là “làm hộ”, mà là đi cùng con trên hành trình.
Chẳng hạn, khi con muốn tự đạp xe đến trường, nhiều cha mẹ sợ con gặp nguy hiểm mà tuyệt đối cấm. Cha mẹ đèo con đến lớp mới yên tâm. Nhưng cha mẹ đã vô tình làm con “sợ hãi” việc đi đường và khi lớn lên vẫn không biết đi xe đạp. Cha mẹ có thể hướng dẫn con tập xe đạp, hướng dẫn con cách xin đường, hướng dẫn nhận biết làn đường và đèn đường. Có thể khi tập xe, con sẽ ngã, nhưng đó chính là lúc con học được nhiều nhất.
Đồng hành nghĩa là trao cho con cơ hội được thử, được sai và được sửa trong vòng tay an toàn của cha mẹ.
Dẫn dắt con đúng cách
Để trở thành “con ngoan, trò giỏi” không phải con đều có một lối đi bằng phẳng. Trong hành trình trưởng thành, con sẽ có lúc lạc lối hay vấp ngã. Cha mẹ không thể đi thay con, nhưng có thể làm “ngọn hải đăng” soi sáng. Ở đây không phải là sự áp đặt, mà là giúp con định hướng.
Cha mẹ có thể hỏi: “Con thích điều gì nhất? Con muốn trở thành ai trong tương lai?”. Sau đó, cha mẹ đưa gợi ý: “Nếu con thích giúp đỡ người khác, có nhiều ngành nghề phù hợp, không chỉ bác sĩ”.
Khi cha mẹ dẫn dắt bằng sự tin tưởng, con sẽ học cách đưa ra lựa chọn và chịu trách nhiệm về chúng. Đây chính là nền tảng để con vừa ngoan ngoãn, biết cư xử đúng, vừa thông minh để tự quyết định sáng suốt.
Cách dạy con ngoan thông minh ở trên không phải là không thực hiện được, nhưng cũng không phải là điều dễ dàng. Để giúp đỡ cha mẹ Việt có tư duy đúng trong nuôi dạy con, học viện Minh Trí Thành đã xây dựng chương trình MIỄN PHÍ. Với nhiều kiến thức bổ ích về nuôi dạy con, chương trình mang đến cho cha mẹ tư duy sâu sắc trong dưỡng dục con cái. Thông qua việc cha mẹ tự chữa lành bản thân, học cách lắng nghe con, cha mẹ có thể kết nối và hướng dẫn con có một tương lai rực rỡ.
